Cần hỗ trợ công đoàn cơ sở bảo vệ quyền lợi người lao động

26/04/18 09:19
LDNA+
Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho người lao động là một trong ba chức năng của tổ chức công đoàn. Tuy nhiên, ở các công đoàn cơ sở, việc bảo vệ người lao động hầu như không thực hiện được. Vì thế, quyền lợi chính đáng của người lao động chỉ trông chờ sự vào cuộc quyết liệt đầy bản lĩnh của cán bộ công đoàn cấp trên cơ sở.

Công đoàn bảo vệ đoàn viên

Cán bộ LĐLĐ tỉnh hỗ trợ tư vấn pháp luật cho CNLĐ Công ty TNHH Haivina Kim Liên - Ảnh: Hoàng Yến

Tháng 12/2016, bà Đặng Thị Thu, công nhân Công ty TNHH Strongplus Elevator khởi kiện công ty này ra Tòa án nhân dân thành phố Vinh vì lý do bà bị sa thải trái pháp luật. Bà Thu yêu cầu công ty bồi thường các khoản tiền lương, BHXH, BHYT. Trong quá trình khởi kiện, bà Thu đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ của LĐLĐ tỉnh. Vụ kiện đã được các bên hòa giải thành, quyền lợi của bà Thu được đảm bảo.
Năm 2016, LĐLĐ tỉnh cũng đã tiến hành bảo vệ quyền lợi cho bà Trần Thị Tám, công nhân Doanh nghiệp Tư nhân Phúc Hải tại Tòa án nhân dân thành phố Vinh. Bà Tám bị doanh nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với lý do “căn cứ đơn xin thôi việc của bà Trần Thị Tám”, trong khi bản thân bà Tám không hề viết đơn xin thôi việc. LĐLĐ tỉnh đã cử cán bộ đại diện cho bà Tám tại Tòa án nhân dân thành phố Vinh. Vụ việc sau đó đã được hòa giải thành, bà Tám đồng ý chấm dứt hợp đồng lao động và công ty phải bồi thường và hỗ trợ cho bà Tám 25 triệu đồng.
22 triệu đồng cũng là số tiền mà Công ty NAMSUNG VINA chi trả cho công nhân Hoàng Giang khi có sự tham gia hòa giải của LĐLĐ tỉnh trong việc thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động. Công nhân Hoàng Giang nghỉ việc 4 tuần do bị công nhân khác đánh đập. Khi trở lại làm việc thì bị công ty cho nghỉ việc vì lý do viết đơn xin thôi việc, trong khi anh Giang không viết đơn. Thấy mình bị vi phạm quyền lợi, anh Giang đã nhờ Trung tâm tư vấn pháp luật của LĐLĐ tỉnh và LĐLĐ huyện Diễn Châu giúp đỡ. Kết quả, với sự giúp đỡ của công đoàn, 2 bên tranh chấp đã hòa giải thành, anh Giang đồng ý nghỉ việc và được công ty hỗ trợ 22 triệu đồng để tìm việc làm mới.
Hoặc như công nhân lắp cầu bậc 2/7 Nguyễn Thanh Tùng đã được Công ty Cổ phần 473 nhận trở lại làm việc sau khi có sự giúp đỡ, bảo vệ của LĐLĐ tỉnh, công ty đã phải hủy bỏ quyết định sa thải đối với ông Tùng sau khi nhận được công văn của LĐLĐ tỉnh phản ánh những sai phạm trong quá trình xử lý kỷ luật của công ty.
Người lao động chưa tìm đến công đoàn cơ sở
Vụ tranh chấp lao động về nội dung ra quyết định thôi việc trái pháp luật giữa ông Lương Anh Tuấn và Trung tâm Y tế thành phố Vinh được Tòa án nhân dân thành phố Vinh xét xử sơ thẩm ngày 15/10/2015 và được Tòa án nhân dân tỉnh xét xử phúc thẩm ngày 14/4/2016. Tòa án 2 cấp đã hủy quyết định cho thôi việc, buộc Trung tâm Y tế thành phố Vinh phải nhận ông Lương Anh Tuấn trở lại làm việc và phải bồi thường toàn bộ tiền lương, phụ cấp chức vụ, phụ cấp nghề và các khoản BHXH, BHYT cho ông Tuấn. Ông Tuấn thắng kiện mà không hề được sự hỗ trợ từ phía công đoàn cơ sở. Thậm chí ông Tuấn không biết công đoàn cấp trên trực tiếp là ai để đề nghị được giúp đỡ.
Cũng không ít trường hợp người lao động không tin tưởng vào sự hòa giải hay tư vấn của công đoàn cơ sở khi có tranh chấp lao động xảy ra. Điển hình như vụ kiện yêu cầu tòa án hủy quyết định chấm dứt hợp đồng giữa cô giáo Nguyễn Thị Hồng, Trường THCS Đồng Văn, huyện Thanh Chương với UBND huyện Thanh Chương xảy ra vào tháng 5/2015. Vụ kiện đã qua 2 cấp tòa án xét xử. Tòa án nhân dân tỉnh đã nhận định do chị Hồng không thường xuyên hoàn thành nhiệm vụ, mặc dù đã được Ban giám hiệu và các đoàn thể trao đổi để chị Hồng khắc phục nhưng không có hiệu quả. Nhà trường đã có quyết định thôi bố trí giáo viên giảng dạy đối với cô Hồng. Vì vậy UBND huyện Thanh Chương ban hành quyết định chấm dứt hợp đồng lao động là đúng quy định. Trên cơ sở đó, Tòa án đã bác yêu cầu khởi kiện của chị Nguyễn Thị Hồng về việc đề nghị hủy bỏ quyết định của UBND huyện Thanh Chương và yêu cầu bồi thường tiền lương, BHXH. Trong trường hợp này, nếu được công đoàn tư vấn, hướng dẫn người lao động không nên khởi kiện đối với chủ doanh nghiệp vì lỗi thuộc về người lao động thì cả hai bên tránh được sự mệt mỏi vì kiện tụng, mà cuối cùng phần thua thuộc về người lao động.
Mới đây nhất, ngày 21/3/2018, 4 lao động làm việc tại Đài TT-TH huyện Quỳ Hợp đã có đơn đề nghị LĐLĐ tỉnh hỗ trợ, giúp đỡ sau khi bị Đài TT-TH huyện Quỳ Hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với lý do: Thực hiện chính sách tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ công chức, viên chức. Tuy nhiên, Công đoàn Đài TT- TH Quỳ Hợp là tổ chức hiểu nhất về vụ việc thì cả 4 lao động này đều không đề nghị công đoàn cơ sở này lên tiếng để bảo vệ quyền lợi cho mình!
Việc không thực hiện được quyền bảo vệ trực tiếp hay tư vấn cho người lao động như vụ ông Tuấn, chị Hồng và 4 lao động tại Đài TT-TH huyện Quỳ Hợp có nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân chủ yếu là do người lao động chưa tin tưởng ủy quyền cho công đoàn cơ sở, và không biết đến công đoàn cấp trên cơ sở để đề nghị được giúp đỡ bảo vệ tại các phiên tòa.
Những vấn đề đặt ra
Đoàn viên công đoàn luôn trông chờ vào sự giúp đỡ của tổ chức công đoàn khi xảy ra tranh chấp lao động, việc làm. Tuy nhiên, một thực tế hiện nay là cán bộ công đoàn cơ sở chưa đủ bản lĩnh để bảo vệ đoàn viên của mình. Bản thân chủ tịch công đoàn tại doanh nghiệp cũng là người lao động, trực tiếp ký hợp đồng lao động với chủ doanh nghiệp. Luật Công đoàn năm 2012 quy định để bảo vệ cán bộ công đoàn cơ sở như: Trường hợp hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hết hạn mà người lao động là cán bộ công đoàn không chuyên trách đang trong nhiệm kỳ thì được gia hạn hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc đến hết nhiệm kỳ.
Đơn vị sử dụng lao động không được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, sa thải, buộc thôi việc hoặc thuyên chuyển công tác đối với cán bộ công đoàn không chuyên trách nếu không có ý kiến thỏa thuận bằng văn bản của Ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở. Trường hợp không thỏa thuận được, hai bên phải báo cáo với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Sau 30 ngày, kể từ ngày báo cáo cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, đơn vị sử dụng lao động có quyền quyết định và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
Trường hợp người lao động là cán bộ công đoàn không chuyên trách bị cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, buộc thôi việc hoặc sa thải trái pháp luật thì công đoàn có trách nhiệm yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền can thiệp; nếu được ủy quyền thì công đoàn đại diện khởi kiện tại toà án để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho cán bộ công đoàn; đồng thời hỗ trợ tìm việc làm mới và trợ cấp trong thời gian gián đoạn việc làm theo quy định của Tổng LĐLĐ Việt Nam.
Nhưng thực tế cho thấy cán bộ công đoàn, nhất là chủ tịch công đoàn tại các doanh nghiệp chưa sử dụng những quyền này, thậm chí một số ít không muốn “đương đầu” với chủ doanh nghiệp.
Hiện nay, công đoàn cơ sở mới thực hiện được những nhiệm vụ như: thương lượng với chủ doanh nghiệp, người đứng đầu cơ quan để xây dựng hệ thống các văn bản như nội quy, quy chế, thỏa ước lao động tập thể, quy định các chế độ và quyền lợi của người lao động và đoàn viên công đoàn; đầu mối cung cấp thông tin, để công đoàn cấp trên hỗ trợ đoàn viên công đoàn khi quyền lợi bị vi phạm. Công đoàn cơ sở cũng chỉ là đầu mối để tiến hành hòa giải các mâu thuẫn. Nếu hòa giải không thành, phát sinh các tranh chấp lao động thì công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở, nơi có những cán bộ chuyên trách công đoàn (có kiến thức về pháp luật lao động, do đoàn viên trả lương) là những người trực tiếp bảo vệ người lao động tại tòa án.
Để công đoàn cơ sở bảo vệ được người lao động trong tranh chấp, các cơ quan Nhà nước phải quan tâm giám sát việc triển khai những quy định của Luật Công đoàn trong việc bảo vệ cán bộ công đoàn cơ sở. Chỉ khi nào những quy định về cơ chế bảo vệ cán bộ công đoàn của Luật Công đoàn năm 2012 được thực hiện nghiêm thì cán bộ công đoàn cơ sở mới đủ bản lĩnh để bảo vệ cho đoàn viên cũng như để bảo vệ chính bản thân mình khi có tranh chấp xảy ra.
Đối với tổ chức công đoàn, cần đổi mới việc bố trí cán bộ công đoàn chuyên trách tại các doanh nghiệp. Những doanh nghiệp có đông công nhân lao động (từ 1.000 người trở lên), dễ xảy ra các tranh chấp lao động thì cần bố trí ít nhất 1 cán bộ chuyên trách công đoàn, thay vì cán bộ bán chuyên trách như hiện nay.
Chí Công
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang