Bài thi viết về hoạt động công đoàn Nghệ An:Nhà ở cho công nhân - lao động: Nghệ An cần “đi đầu dậy trước”

10/07/19 14:48
LDNA+
Ở các thành phố lớn và một số tỉnh có nhiều khu công nghiệp tập trung lớn, nhà ở cho công nhân, gọi chung là nhà ở xã hội đã thành chuyện “nóng”. Ở Nghệ An nói chung, TP. Vinh nói riêng chuyện này chưa “nóng”. Nhưng, tương lai không xa sẽ “nóng” nếu như không xem xét để có lời giải căn cơ ngay từ bây giờ.
 
 
Trước “đổi mới”, các nhà máy, xí nghiệp, nông trường, lâm trường... tức các cơ sở kinh tế nhà nước - hay còn gọi là quốc doanh, mỗi đơn vị kinh tế này ngoài việc chính là lo sản xuất theo các chỉ tiêu kế hoạch được giao, còn lo luôn chuyện nhà ở cho công nhân, lo nhà ăn hay bếp ăn, còn lo cả nhà gửi trẻ - lớp mẫu giáo...
Đó là chuyện đương nhiên không phải bàn. Ban giám đốc cùng tổ chức công đoàn, rộng hơn là “bộ tứ” của đơn vị cùng lo sản xuất, cùng lo đời sống, cùng lo nhà ở... Nói tóm lại mỗi đơn vị kinh tế quốc doanh vừa làm chức năng kinh tế, vừa có chức năng xã hội. Đó gần như là mô hình “chuẩn” của kinh tế xã hội chủ nghĩa.

Công nhân lao động rất mong được mua, thuê nhà ở xã hội giá ưu đãi để an cư - Ảnh: Hoàng Yến

 

Bắt đầu và nhất là sau “đổi mới” nền kinh tế nước ta từ nền kinh tế hai thành phần (quốc doanh và tập thể) thành nền kinh tế nhiều thành phần: từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường định hướng XHCN.
Với các thành phần kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, họ là doanh nghiệp. Đã là doanh nghiệp thì chỉ có một chức năng duy nhất: Sản xuất kinh doanh với mục đích tối thượng: lợi nhuận. Để sản xuất kinh doanh có lợi nhuận họ thuê công nhân. Họ tạo việc làm cho công nhân và trả lương cho công nhân trên cơ sở kết quả việc làm của công nhân. Như vậy, với các doanh nghiệp ngoài nhà nước họ không có và không làm chức năng xã hội. Không chỉ vậy, ngay các doanh nghiệp nhà nước cũng không còn có thể i xì như trước đổi mới. Chức năng xã hội mà nó phải đảm nhiệm như trước đây đã dần đổi khác cả về quan niệm lẫn việc làm.
Nói tóm lại: cho đến bây giờ mỗi đơn vị kinh tế - gọi chung là mỗi doanh nghiệp chủ yếu chỉ còn một chức năng: sản xuất - kinh doanh tách khỏi chức năng xã hội. Nhà ở của công nhân, nhà trẻ, lớp mẫu giáo... thuộc chức năng xã hội.
Vậy, chuyện nhà ở của công nhân, nhà trẻ, lớp mẫu giáo cho con công nhân ai phải lo? Là trách nhiệm của ai? Trách nhiệm ấy được thực hiện như thế nào?

Một dãy nhà trọ công nhân lao động thuê tại KCN Bắc Vinh

 

Để giải quyết căn cơ chuyện nhà ở cho công nhân phải tìm được câu trả lời cho những câu hỏi nói trên.
Câu trả lời chung nhất có thể là:
Nhà ở công nhân... là trách nhiệm của người sử dụng lao động và đại diện cho tập thể lao động là tổ chức công đoàn, cuối cùng là của nhà nước (của Chính phủ và chính quyền các cấp). Cả 3 phải cùng lo và cùng chịu trách nhiệm.
 
Với người sử dụng lao động
Trước khi chỉ ra trách nhiệm của chủ doanh nghiệp, xin được nêu lại nguyên lý kinh tế sơ đẳng sau đây:
Chủ doanh nghiệp tối thiểu nhất cũng phải trả lương để người lao động (công nhân) đủ sống với nghĩa là đủ để tái sản xuất sức lao động. Muốn vậy tiền lương (hay tiền công) mà chủ doanh nghiệp trả cho công nhân phải bao gồm: tiền ăn, tiền mặc, tiền ở, tiền đi lại, tiền chữa bệnh, tiền nuôi dạy con cái.
Như vậy, trách nhiệm của chủ doanh nghiệp về nhà ở cho công nhân được thể hiện ở tiền lương (tiền công) và các khoản thu nhập khác. Chủ doanh nghiệp phải nhận thức được điều này bởi đảm bảo tái sản xuất sức lao động của người lao động cũng chính là đảm bảo cả trước mắt lẫn lâu dài để chủ doanh nghiệp khai thác được lợi nhuận (khoa kinh tế học gọi là giá trị thặng dư) thông qua việc sử dụng lao động.
Cái lý tự nhiên là vậy, nhưng thực tế thì chủ doanh nghiệp nào cũng muốn trả tiền công thấp để thu lợi nhuận cao. Bởi vậy, cùng với tạm gọi là sự “tự giác” của chủ doanh nghiệp cần phải có tác động của nhà nước, của tổ chức công đoàn thông qua chế độ tiền lương, thông qua Luật Lao động và thông qua ký kết thỏa ước lao động tập thể. Trách nhiệm nói trên của chủ doanh nghiệp là điều bắt buộc. Nếu chủ doanh nghiệp nào không thực hiện đầy đủ thì nhà nước cùng tổ chức công đoàn buộc họ phải làm.
 
Với công nhân và tổ chức công đoàn
Thực tế cuộc sống đòi hỏi công nhân phải tự lo cho chính mình. Lâu nay là vậy rồi. Song, nếu chỉ ai lo cho người đó thì khó khăn sẽ nhiều thêm. Bởi vậy, còn dựa vào tổ chức công đoàn để cùng lo cho nhau với phương châm “mình lo cùng mọi người - mọi người cùng lo cho mình”.
Từ quan niệm như trên, tổ chức công đoàn cần có nội dung và chương trình hoạt động về nhà ở cho đoàn viên. Cụ thể như sau:
- Thay mặt cho tập thể công nhân ký thỏa ước lao động với chủ doanh nghiệp trong đó có nội dung về tiền lương để đảm bảo tiền lương của công nhân ở mức đủ sống trở lên. Theo dõi việc thực hiện thỏa ước để yêu cầu chủ doanh nghiệp làm đủ trách nhiệm với công nhân lao động.
- Cùng tập thể đoàn viên nắm nhu cầu nhà ở và cùng tìm cách giải quyết cả trước mắt và lâu dài. Trước mắt là thay mặt những đoàn viên có nhu cầu thuê nhà để liên hệ với các chủ nhà cho thuê. Ký hợp đồng thuê nhà theo hướng đảm bảo lợi ích cho cả 2 bên. Tiếp đó, thay mặt đoàn viên để làm trung gian cho việc vay vốn và mua nhà ở trong chính sách nhà ở xã hội của nhà nước đang có và sẽ có. Làm như vậy để khắc phục một thực trạng là chính sách nhà ở xã hội của nhà nước đang bị một số kẻ lợi dụng.
Về lâu dài tổ chức công đoàn - chủ yếu là ở cấp tỉnh và ở các khu công nghiệp lớn - tập trung nên đứng ra xây dựng một số công trình nhà ở xã hội cho công nhân chứ không chỉ trông chờ vào các doanh nghiệp nhà ở xã hội như lâu nay. Vốn để làm việc này có thể huy động vốn góp của đoàn viên, một phần lấy từ ngân sách của công đoàn, vay ưu đãi ngân sách nhà nước và thương lượng vay với lãi suất ưu đãi các ngân hàng thương mại. Công đoàn tỉnh - và công đoàn ở khu công nghiệp lớn tập trung thành lập doanh nghiệp nhà ở xã hội để làm việc này. Hiện ở nước ta chưa có nơi nào làm việc này. LĐLĐ Nghệ An có nên phát huy truyền thống “đi đầu dậy trước” để làm điều này chăng?
 
Với nhà nước
Về chủ trương nhà ở xã hội, gần đây nhà nước đã có những chính sách nhằm tạo điều kiện và khuyến khích phát triển loại hình doanh nghiệp đầu tư và kinh doanh nhà ở xã hội. Cùng với đó nhà nước đã tăng mức cho vay và thời hạn vay để công nhân lao động và những người có thu nhập thấp có thể mua nhà ở xã hội. Cụ thể số tiền vay cao nhất có thể lên đến 800 triệu đồng, thời gian trả nợ được kéo dài đến 20 năm.
Có thể khẳng định nhà nước đã thực hiện trách nhiệm của mình về nhà ở cho công nhân khá là căn cơ. Tuy vậy, xem xét trong thực tế, vẫn có thể chỉ ra một số điều mà nhà nước cần quan tâm để đã căn cơ cần căn cơ hơn.
Từ những việc trên, xin đề xuất mấy việc sau:
- Phải ngay từ đầu khi hoạch định chủ trương, ban hành chính sách phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị... khi quy hoạch, khi quyết định đầu tư... phải cùng một lúc giải quyết 2 nhiệm vụ: kinh tế và xã hội.
- Huy động các nguồn lực: nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để cùng lo vấn đề nhà ở xã hội. Phải coi tổ chức công đoàn là một chủ thể có quyền và có trách nhiệm trong vấn đề nhà ở xã hội nói chung, nhà ở cho công nhân nói riêng. Cùng với đó tổ chức công đoàn cần rất chủ động để “gánh vác” việc này.
Rất mong, UBND tỉnh, LĐLĐ tỉnh sớm hợp tác để chung tay, chung sức chăm lo vấn đề này khi nó chưa “nóng”. Đây là trách nhiệm chung của chính quyền của tổ chức công đoàn để chăm lo lợi ích hợp pháp chính đáng của công nhân, lao động tỉnh nhà và cũng là thiết thực chăm lo xây dựng giai cấp công nhân theo tinh thần nghị quyết của Đảng.
Trương Công Anh
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang