“Ẩn họa” từ các điểm tồn lưu thuốc bảo vệ thực vật

16/08/19 14:54
LDNA+
Từ những năm 60 của thập kỷ trước, hàng nghìn tấn thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) đã được chuyển về các địa phương trên địa bàn tỉnh. Hiện, các kho thuốc trên không còn được sử dụng, nhưng tác động của các loại hóa chất tồn lưu là vô cùng lớn, tiềm ẩn những hiểm họa về môi trường đối với con người.
Sống chung với… “thần chết”
Tại xóm 11, xã Hưng Trung (huyện Hưng Nguyên) có một kho thuốc BVTV của HTX trước đây để lại từ khoảng những năm 80 của thế kỷ trước. Thế nhưng, điều nguy hiểm nhất là đến khoảng những năm 90 thì có các hộ dân đến xây dựng nhà cửa lên trên khu đất đó mà không hề hay biết.

Điểm ô nhiễm tồn lưu thuốc BVTV tại xã Hưng Trung (huyện Hưng Nguyên) đang được xử lý - Ảnh: Phạm Tuân

 

Cùng với 2 gia đình khác “sống nhầm” trên nền kho thuốc BVTV chưa được xử lý nói trên, bà Nguyễn Thị Chương (SN 1970), ở xóm 11, xã Hưng Trung, lo lắng: “Nhà tôi đến ở đây từ đầu những năm 90 của thế kỷ trước mà không hề hay biết là nơi đây có tồn lưu thuốc BVTV. Mới đầu năm nay thấy cán bộ của Sở TN&MT đến nói chuẩn bị xử lý ô nhiễm chúng tôi mới tá hỏa. Giờ bất an quá, không biết sống hàng mấy chục năm trên khu đất ô nhiễm như thế giờ có bị gì không?”.
Cũng theo bà Chương, riêng gia đình bà xây các công trình phụ như nhà tắm, nhà vệ sinh, nhà bếp và cả giếng nước lên ngay chính kho thuốc mà không hề hay biết và cũng không được chính quyền cảnh báo. Ngoài ra, khu vực nói trên còn có gia đình ông Nguyễn Bá Minh cũng xây dựng nhà kiên cố trên nền kho thuốc cũ và sinh sống từ đó đến nay đã hàng chục năm trời; gia đình ông Đặng Văn Quyến cũng có một phần vườn trồng cây cối, rau màu ở trên khu đất bị ô nhiễm nói trên.

Điểm ô nhiễm thuốc BVTV quán Ngũ Phúc, xóm Trung Đức, xã Võ Liệt (huyện Thanh Chương) cũng đang được xử lý

 

Kho thuốc BVTV ở quán Ngũ Phúc, thuộc xóm Trung Đức, xã Võ Liệt (huyện Thanh Chương) có từ khoảng đầu những năm 80 của thế kỷ trước. Đây có thể xem là một trong những kho lớn và cung ứng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ như 666, Aldrin, DDT cho các khu vực lân cận. Kho sử dụng được khoảng đến năm 1987 thì HTX di chuyển đi nơi khác. Thế nhưng, lượng thuốc thì vẫn còn, khi đó cán bộ HTX tiến hành đào hố sâu khoảng 0,8m rồi chôn tất cả các loại thuốc cũng như bao bì còn tồn lại xuống đất. Trải qua thời gian, trời mưa, thuốc cứ theo nước mưa thấm vào đất đai rồi chạy ra vùng đất quanh khu vực. Bà con ngày ấy có biết nhưng do nhận thức về các loại hóa chất còn mơ hồ nên chẳng mấy người có ý thức bảo vệ, vẫn uống nước, trồng cây trên vùng đất bị ô nhiễm bình thường.
Đầu năm 2019, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia, Sở TN&MT đã tiến hành xử lý kho thuốc. Dự án có tổng mức đầu tư gần 6 tỷ đồng. Tuy nhiên, cách xử lý tại chỗ là đào đất lên với độ sâu từ 1,8 - 2,3m sau đó bơm hóa chất để xử lý chứ không bốc đất đi nên người dân vẫn chưa thể yên tâm. “Tôi sống ở đây đã lâu thì tôi biết, phạm vi xử lý 320m2 mà dự án đang thực hiện là chưa hết phần diện tích bị ảnh hưởng, mặt khác phương án xử lý như thế tôi và nhiều người dân vẫn thấy chưa yên tâm” - ông Nguyễn Đình Nam, xóm trưởng xóm Trung Đức, xã Võ Liệt, phân vân.
Gian nan trong xử lý
Nghệ An là tỉnh có số điểm tồn lưu thuốc BVTV lớn nhất cả nước với 954 điểm, trong đó có 268 điểm thuộc Quyết định 1946 và 686 điểm phát sinh ngoài Quyết định 1946; hiện mới điều tra xong 240 điểm, còn lại 714 điểm đang tiến hành điều tra, khảo sát. Nhiều nhất trong số đó tập trung ở các huyện như Nghĩa Đàn, Thanh Chương, Tân Kỳ, Yên Thành…

Người dân lo lắng khi biết “sống nhầm” trên khu đất bị ô nhiễm thuốc BVTV từ lâu nhưng không hề hay biết

 

Các điểm có mức độ ô nhiễm vượt quá tiêu chuẩn cho phép có 189 điểm gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng cần phải xử lý triệt để trong giai đoạn 2010 - 2015, 79 điểm gây ô nhiễm môi trường phải xử lý triệt để giai đoạn 2016 - 2025. Trong danh mục 100 khu vực ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng do hóa chất BVTV tồn lưu của Chương trình mục tiêu quốc gia khắc phục ô nhiễm và cải thiện môi trường giai đoạn 2012 - 2015 thì trên địa bàn tỉnh có tới 55 điểm, chiếm 55% số điểm trên cả nước. Nhiều điểm vượt mức cho phép cao gấp hàng nghìn lần.
Theo Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh, đến nay mới có 26 điểm được xử lý xong, 4 điểm đang xử lý. Tuy nhiên, việc xử lý đến nay vẫn còn rất khó khăn, nhất là vấn đề kinh phí bởi theo quy định, mỗi một điểm ngân sách Trung ương chỉ cấp 50%, còn lại là vốn đối ứng từ tỉnh.
Ngoài ra, theo những người am hiểu về lĩnh vực này thì vấn đề công nghệ xử lý cũng là điều đáng bàn. Việc xử lý dứt điểm ô nhiễm môi trường do tồn lưu thuốc BVTV rất phức tạp, đòi hỏi có nguồn kinh phí lớn, yêu cầu về mặt kỹ thuật cao, thời gian xử lý triệt để. Hiện nay, phân chia các giải pháp công nghệ xử lý thuốc BVTV thành hai nhóm chính, đó là giải pháp đốt và giải pháp không đốt. Đối với nhóm giải quyết đốt, có 2 loại hình công nghệ đang được áp dụng chính là lò đốt chất thải chuyên dụng và đồng xử lý chất thải trong lò nung xi măng nhưng chi phí rất lớn. Nhóm giải pháp không đốt hiện có nhiều phương pháp đang được áp dụng tại Việt Nam, bao gồm: phương pháp cô lập triệt để, công nghệ chôn lấp, công nghệ khử bằng natri, phân hủy bằng tia cực tím hay công nghệ Fenton, công nghệ vi sinh… giá “mềm” hơn nhưng khó xử lý triệt để.
Hóa chất bảo vệ thực vật đã để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng như ô nhiễm nguồn nước, gây độc cho người và các loại động vật, làm mất cân bằng sinh thái tự nhiên… Trước mối nguy hại này, trong quá trình khắc phục cần xử lý triệt để, ưu tiên những điểm lộ thiên, mức độ ô nhiễm nặng. Tuy nhiên, với hàng trăm điểm đang thuộc diện ô nhiễm tồn lưu thuốc BVTV cần phải xử lý thì mục tiêu “làm sạch” những điểm này theo lộ trình còn là hành trình gian nan đối với Nghệ An.
Phạm Tuân
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang