Ngôi đình 158 tuổi “hấp hối”

11/06/19 15:54
LDNA+
Đình Chợ Rạng nằm ở trung tâm thị tứ Rạng thuộc xã Thanh Hưng, huyện Thanh Chương - nơi diễn ra nhiều sự kiện lịch sử quan trọng. Trải qua thời gian, đình Chợ Rạng không được quan tâm, bảo vệ nên hiện nay công trình gần 160 tuổi này đang bị xuống cấp trầm trọng.
 
Ngôi đình có tuổi đời vào loại bậc nhất ở Thanh Chương
Qua tìm hiểu được biết, đình Chợ Rạng, xưa thuộc làng Thọ Sơn, xã Hiến Lạng, tổng Đại Đồng nay là xóm Trường Minh, xã Thanh Hưng, huyện Thanh Chương. Gọi là đình Chợ Rạng nhưng thực chất phải gọi là đình Thọ Sơn, bởi nhân dân làng Thọ Sơn lập nên đình làng để thờ Thành Hoàng của làng.
Trao đổi với chúng tôi, ông Hoàng Văn Kiểm - người nghiên cứu về lịch sử địa phương cho biết: Hiện trên đình có các dòng chữ Nho như: Hoàng Triều Tự Đức vạn vạn niên; Tân Vị, Quý Đông kinh thủy; Nhâm Tuất (…có một chữ đã bị hỏng) Xuân, hoàn thành; Thành Thái, Ất Mùi, Trọng Xuân Thiện Tập, Quý Hạ hoàn thành. Điều này có nghĩa là: Đình được xây dựng vào tháng 12/1861 và hoàn thành vào mùa xuân năm 1862. Sau một thời gian xây dựng, đình bị hư hỏng nên đến tháng 2/1895, nhân dân làng Thọ Sơn tổ chức tu tạo lại đình và đến tháng 6/1895 hoàn thành.
Như vậy, về lịch sử thì đình Thọ Sơn đã có 158 năm tuổi, là ngôi đình được xây dựng vào loại sớm của huyện Thanh Chương, sau đình Võ Liệt có 2 năm (đình Võ Liệt xây dựng năm 1859) là một trong những đình có tuổi cao nhất nhì huyện Thanh Chương còn tồn tại đến hiện nay.
Nhớ về ngôi đình xưa, cụ Ngô Đức Quảng ở xóm Trường Minh (hiện đã 100 tuổi) cho biết: Đình được xây dựng hoàn toàn bằng gỗ lim, lợp ngói vảy, cột, kèo, xà, hạ được chạm trổ tinh vi. Đình Chợ Rạng nằm ven bờ sông Lam, ngoảnh mặt về hướng lèn Kim Nhan (huyện Anh Sơn), một bên đường quan xưa. Sau này, để phục vụ cho làm công trình thủy lợi, rồi xây dựng hợp tác xã nông nghiệp nên đình được dỡ về làm nhà kho. Khi hợp tác xã giải thể, theo nguyện vọng của nhân dân, đình được đưa về dựng cách chỗ cũ 15m và hướng được chuyển thành như vị trí ngày nay.
Cũng theo ông Hoàng Văn Kiểm: Từ xưa, đình Chợ Rạng là một trong những di tích nằm trong quần thể các công trình văn hóa khác như: ghềnh Rạng (nơi năm 1930, khi bị lộ, các chiến sỹ cách mạng đã phải dìm cờ và tài liệu xuống đây); bến đò Rạng (đường giao liên của các chiến sỹ cách mạng từ tổng Đại Đồng sang tổng Cát Ngạn), miếu Rạng (thờ một tượng Phật mà nhân dân vớt được dưới sông Lam); đồn Rạng (trước đây là đồn kiểm lâm, sau này là đồn lính khố xanh, là nơi phát xuất của cuộc binh biến Rạng - Đô Lương); trường Rạng (là trường do ông Tú Sỹ xây dựng năm 1925) và chợ Rạng (ra đời sau khi dựng đình vài năm).
Đình từng là nơi chứng kiến nhiều cuộc tra tấn dã man của giặc Pháp đối với các chiến sỹ cách mạng năm 1930 và cũng là “nhân chứng” còn lại cuộc Binh biến Rạng - Đô Lương vào ngày 13/1/1941 của ông Nguyễn Văn Cung hay còn gọi là Đội Cung (ông tên thật là Trần Văn Cung, quê gốc ở huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh). Đình Chợ Rạng cũng là nơi đầu tiên của tổng Đại Đồng chứng kiến giây phút lịch sử giành chính quyền.
Di tích chìm trong quên lãng
Sau Cách mạng Tháng Tám, vì nhiều lý do khác nhau, lễ tế Thành Hoàng không còn được tổ chức. Đình bị di chuyển nhiều lần, đến nay, đã xuống cấp nghiêm trọng.
Đặc biệt sau khi chợ Rạng mới được xây dựng, người dân chuyển vị trí kinh doanh, khu vực quanh đình Chợ Rạng trở thành chăn thả gia súc, cột đình là chỗ “lý tưởng” để một số người dân buộc trâu bò.

Đình Chợ Rạng xuống cấp không được chăm sóc, tôn tạo nên trở thành nơi “lý tưởng” để một số người dân chăn thả gia súc - Ảnh: Cao Sơn

 

Do đó, hiện nay phần mái đã hư dột nhiều, các đỉnh cột mặc dù bằng gỗ lim nhưng đã bắt đầu mục, các kết cấu gỗ không còn vững, môi trường xung quanh đình rất uế tạp. Một số người dân cho biết, nếu tình trạng này kéo dài thì chỉ cần vào mùa mưa tới là đình sẽ đổ sập. Người dân ở đây hi vọng, với sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan có thẩm quyền, ngôi đình sẽ được tôn tạo lại, để làm nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh cho nhân dân trong vùng và trả lại đúng giá trị cho một di tích có 158 tuổi này.
Trao đổi với ông Lê Văn Nghị, Chủ tịch UBND xã Thanh Hưng chúng tôi được biết, hiện nay, Đảng ủy, UBND xã đã họp bàn chủ trương tôn tạo lại đình, trước mắt là cứu giữ phần ngói và gỗ của mái. Ông Nghị cũng cho hay, theo hạch toán sơ bộ để tu tạo công trình này sẽ hết hàng trăm triệu đồng nhưng ngân sách xã không có nên đang kêu gọi sự đóng góp các nhà hảo tâm trong và ngoài địa phương.
Ông Phan Văn Vinh, Bí thư Đảng ủy xã Thanh Hưng cho biết thêm, thời gian tới, trong cuốn Lịch sử Đảng bộ xã Thanh Hưng, chúng tôi sẽ bổ sung địa danh đình Chợ Rạng vào sách để ghi nhận những giá trị lịch sử của công trình này.
Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Chủ tịch UBND huyện Thanh Chương nói, đình Chợ Rạng gắn với nhiều sự kiện lịch sử, trong đó có cuộc binh biến Đô Lương năm 1941 dưới sự chỉ huy của Đội Cung. Huyện đã giao cho xã khảo sát, căn cứ vào Nghị định 98 thực hiện Luật Di sản xem phần di tích còn lại những gì để đối chiếu với tiêu chuẩn. Xong xã sẽ trình lên để Phòng Văn hóa thẩm định nếu đủ điều kiện sẽ trình tỉnh.
Ông Nguyễn Thái An, Trưởng phòng VH&TT huyện Thanh Chương cho biết thêm, tại Quyết định số 201 ngày 17/1/2018 của UBND tỉnh về phê duyệt danh mục kiểm kê di tích, danh thắng trên địa bàn Nghệ An thì đình Chợ Rạng ở xóm Trường Minh, xã Thanh Hưng là một trong những di tích nằm trong danh sách được phê duyệt.
Cao Sơn
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang