Làng nghề nước mắm xã Nghi Yên (Nghi Lộc):Tâm huyết giữ gìn “tinh túy” của quê hương

31/10/19 15:12
LDNA+
Dù trời nắng hay mưa, dù khách hàng ở xa đến 20-30 km và chỉ lấy 2 lít nước mắm, nhưng những người phụ nữ ở làng nghề chế biến nước mắm ở xã Nghi Yên, huyện Nghi Lộc vẫn nhiệt tình mang đến cho khách. Với họ chỉ cần nhiều người được thưởng thức những giọt nước mắm nguyên chất, thơm ngon và dành sự trân quý cho nước mắm truyền thống thì đó là niềm vui, niềm hạnh phúc. Sản phẩm này đang từng bước hoàn thiện để đạt các tiêu chí của OCOP.
 
Bao nhiêu năm qua, sự chịu thương chịu khó, chân chất và tâm huyết với làng nghề của những con người ở đây khiến bao khách hàng cảm phục. 
Chúng tôi đến xóm Đông Sơn (xã Nghi Yên) vào lúc trời vừa đổ cơn mưa. Hơn 500m đi bộ đủ để chúng tôi cảm nhận được các mùi vị mặn mòi, đặc trưng của làng ven biển. Con đường nhỏ dẫn vào ngôi nhà có khoảng sân rộng đựng đầy chum nước mắm, chị Phạm Thị Hằng, chủ nhà đứng chăm chút từng chum chờ ngày chưng cất. Một chút e ngại vì cả ngôi nhà khắm nồng mùi mắm ruốc nhưng với ánh mắt rạng ngời và chất giọng của vùng quê ăn sóng nói gió, chị khoe mùi vị ấy đã ngấm vào đất và người nơi đây qua bao thế hệ.

Chị Phạm Thị Hằng chăm chút từng chum nước mắm, mỗi chum có màu sắc và mùi vị riêng - Ảnh: Mai Liễu

 

Dạo một vòng quanh sân, chỉ cho chúng tôi xem các chum nước mắm có màu sắc, mùi vị và thời gian khác nhau, chị Hằng nói: “nghề làm nước mắm như “nuôi con mọn”, phải chăm bẵm, theo dõi cả ngày. Phải cho “ăn” nắng, tránh mưa. Nắng “ăn” phải đều, mưa tránh phải kỹ. Chỉ cần một sơ sểnh nhỏ là hỏng cả. Làng nghề ở đây chú trọng chất lượng hơn số lượng, mỗi hộ chỉ làm số lượng vừa đủ để có thời gian chăm chút cẩn thận”. Chiều tối, căn nhà của chị Phạm Thị Hằng lại đông vui, rôm rả hơn bởi người dân trong xã đến mua các loại mắm ruốc về sử dụng. Với người dân nơi đây việc sử dụng các sản phẩm truyền thống của quê hương là lựa chọn hàng ngày.

Chiều đến, ngôi nhà của chị Phạm Thị Hằng lại đông vui, rôm rả bởi người dân trong xã đến mua các loại nước mắm và mắm ruốc về dùng

 

Chị Nguyễn Thị Oanh, một người dân trong xã đã quen thuộc với nước mắm của gia đình chị Hằng, chia sẻ “các loại cá để làm nước mắm ở Nghi Yên chủ yếu được đánh bắt ở bãi biển Cửa Hiền, biển ở đây nước trong, sạch sẽ và không quá mặn nên nước mắm ở đây cũng mang một mùi vị riêng. Ban đầu như đặc trưng riêng của nước mắm truyền thống, đó là mùi vị khiến cái mũi không ưng nhưng khi nếm thử rồi cái miệng lại ưng. Nước mắm Nghi Yên có vị mặn nồng của muối, vị ngọt béo của cá tươi, vị thơm của nắng. Chỉ cần một chút chậm rãi và tinh tế trong thưởng thức, sẽ cảm nhận được sự mặn ngọt lắng đọng nơi đầu lưỡi, dư vị đậm đà rất lâu”.
Nhiều năm gắn bó với nghề và lưu giữ cho mình những bí quyết làm nước mắm thơm ngon, chị Hoàng Thị Thái, xóm Đông Sơn chia sẻ: “Để làm ra được loại nước mắm đặc trưng của nơi đây, chúng tôi phải rất cẩn thận và tỉ mỉ trong từng công đoạn; trong mỗi công đoạn chỉ cần “biến tấu” một chút riêng biệt sẽ tạo ra sản phẩm khác lạ hơn. Còn về cơ bản, các khâu luôn tuân thủ theo cách truyền thống. Đầu tiên là khâu chọn nguyên liệu, cá làm nước mắm thường là cá cơm, cá nục, cá trích còn tươi không được qua ướp đá; muối để ướp cá phải là muối sạch, không lẫn tạp chất, bụi bẩn và phải là muối đã cất giữ qua thời gian để giảm độ chát; cá sau khi mua về không rửa qua nước lã mà để nguyên vị mặn từ biển. Khâu trộn cá với muối cũng phải theo tỷ lệ nhất định, đảm bảo đều tay. Cá, muối sau khi trộn đều được cho vào thùng gỗ hoặc chum, vại đã vệ sinh sạch sẽ, rắc thêm phía trên một lớp muối, lát vỉ nứa lên trên, dùng đá đè nặng. Sau đó, đậy nắp và để hỗn hợp chín dưới nắng vàng. Qua một thời gian ủ dài, ít nhất 1 năm trở lên sẽ cho ra thứ nước mắm đầu tiên là nước mắm cốt nguyên chất, loại 1. Sau đó sẽ chưng cất nước mắm loại 2, loại 3. Nước mắm loại 1 có giá khoảng 90-130 nghìn đồng/lít”.
Mỗi năm, làng nghề nước mắm Nghi Yên bán ra thị trường khoảng hơn 200.000 lít, với giá bán từ 50-130 nghìn đồng/lít tùy loại. Mặc dù, giá nước mắm của làng nghề cao hơn so với các loại nước mắm công nghiệp nhưng khách hàng rất ưa chuộng, các dịp Tết sản phẩm không có đủ để cung cấp.
Chị Nguyễn Thị Hải Linh, cán bộ phụ trách nông nghiệp xã Nghi Yên chia sẻ: “Làng nghề chế biến mắm ruốc thuộc 5 xóm (Chùa, Yên Lưu, Đông Sơn, Đình, Trường Sơn) với 70 hộ gia đình làm nghề. Làm nước mắm truyền thống khá vất vả, qua nhiều công đoạn và tốn nhiều thời gian nhưng bà con ở đây yêu nghề, chịu khó và tâm huyết giữ gìn làng nghề truyền thống của cha ông để lại, xem sản phẩm là tinh túy của quê hương ban tặng. Những năm qua, nước mắm truyền thống vẫn là lựa chọn quen thuộc của người dân và nước mắm Nghi Yên luôn được đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh tin dùng. Đặc biệt các chị em trong làng nghề rất chăm chỉ đưa sản phẩm đến các xã miền núi và các huyện để phục vụ nhu cầu của người dân. Hàng năm, từ nghề làm nước mắm, bình quân mỗi hộ gia đình có thu nhập hơn 100 triệu đồng.
Nhìn những người già trong xóm Đông Sơn cần mẫn bên từng chum nước mắm mới hiểu đối với họ, nước mắm không chỉ là một thứ gia vị mà đã trở thành sản phẩm lưu giữ “hồn cốt” của quê hương. Và phát huy nghề làm nước mắm truyền thống chính là góp phần bảo tồn cái “hồn”, cái tinh túy bao đời của vùng quê ven biển.
Mai Liễu
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang