Từ “phủi” đến “xa xỉ”

14/09/18 11:18
LDNA+
Đồ da thật thủ công là một trong những sản phẩm hàng hóa hiếm hoi có đặc điểm càng dùng càng đẹp và được bảo hành trọn đời. “Nguyên liệu” không thể thiếu để làm ra dòng sản phẩm cao cấp này chính là tâm huyết, tình yêu và “chất riêng” của người thợ.
Mang tiếng là quán cà phê nhưng gần nửa năm nay cà phê ở Nun (176 Nguyễn Thiếp - TP. Vinh) chỉ để cho nhân viên nhâm nhi, còn khách đến quán chủ yếu là để tự làm hoặc đặt làm đồ da thủ công. Đây là địa chỉ đầu tiên trong thành phố Vinh cung cấp dịch vụ này.
Lần nào đến Nun tôi cũng gặp cảnh tượng quen thuộc: Mấy cậu thanh niên cặm cụi may vá, đục, gõ lục cục bên những chiếc bàn cũ bày đầy những mảnh da thuộc và dụng cụ. Những ca khúc đầy chiêm nghiệm của Lê Cát Trọng Lý, những bản rap đẫm chất tự sự của Đen Vâu rất hợp với phong cách bụi phủi và sự thân thiện ở đây. Một ông chủ, một nhân viên và 2-3 cậu học viên, họ làm việc say sưa và chẳng bao giờ ngừng tay, kể cả khi trò chuyện với khách.

Một góc Nun Cafe

Với mái tóc dài, dày, bộ râu quai nón để rậm và phong cách bụi bặm, nghệ sỹ, thật khó để tin ông chủ của Nun - cậu thanh niên Nguyễn Hoài Đức (1990) từng là một kỹ sư công nghệ thông tin “xịn” của FPT. Chiếc túi handmade tặng người yêu là “bà mối” giúp Đức biết đến nghề làm đồ da, nhưng tiếng Anh mới là “cầu nối” để cậu se duyên với nghề. Nghề đồ da thủ công khá mới mẻ ở Việt Nam, tư liệu tiếng Việt không nhiều, diễn đàn về nghề vẫn còn nhỏ lẻ, nhưng ở các quốc gia phương Tây, nghề này có lịch sử hàng nghìn năm với kho tư liệu, dữ liệu, clip hướng dẫn... cực kỳ đầy đủ và phong phú. Đức học nghề từ đó. Sau 3 năm rẽ sang lĩnh vực công phu, tỉ mẩn này, tiêu chí “làm đến cùng” đã giúp Đức tìm được thị trường riêng cho mình và có chỗ đứng trong lòng những khách hàng khó tính nhất.
Một sản phẩm da cần trải qua rất nhiều công đoạn trước khi đến tay khách hàng. Tận mắt chứng kiến từng công đoạn, kỹ thuật làm đồ da thủ công, tôi tự kết luận: Yêu thôi chưa đủ, nếu không phải là người kiên trì thì bạn không thể đến với nghề này!
Thiết kế có thể xem là giai đoạn “thai nghén ý tưởng” cho bất cứ sản phẩm đồ da thủ công nào. Đây là công đoạn quyết định sản phẩm sẽ sử dụng loại da nào trong hàng trăm loại da, sẽ chọn kiểu dáng nào trong vô vàn kiểu dáng. Hoặc cũng có thể đó là bản phác thảo lần đầu tiên được nhìn thấy, là chất xám, là sáng tạo của khách hàng và người thợ.
Để làm ra một sản phẩm theo đúng thiết kế, những người thợ mới vào nghề phải làm thử trước bằng giấy với độ chính xác đến mm. Sau khi hoàn chỉnh maket, họ dựa vào bản mẫu để đo và cắt da.

Bằng đam mê và sự kiên trì, Đức đã làm ra những sản phẩm đồ da thủ công được nhiều người yêu thích

Tấm da được cắt có đẹp hay không, cách cắt có hợp lý, tiết kiệm hay không cũng thể hiện sự lành nghề của người thợ. Với những sản phẩm có form cứng cáp thì có thêm công đoạn độn da, với những sản phẩm làm bằng da mộc không màu thì cần phải nhuộm màu trước khi ráp lại bằng keo.
Sau khi thử qua nhiều kỹ thuật nhuộm màu, Đức thích sử dụng một loại mút dùng trong trang điểm để dậm màu cho da. Cách làm này giúp da lên màu một cách tự nhiên, dễ phối, trộn nhiều màu hơn. Đức cũng là người trực tiếp điêu khắc, vẽ trên da theo yêu cầu của khách. Thao tác này đòi hỏi người thợ lành nghề phải có chút năng khiếu về thẩm mỹ và hội họa. Một tác phẩm điêu khắc da đẹp là khi nét vẽ, màu sắc hài hòa, độ chìm nổi của da tạo hiệu ứng khối một cách sống động.
Công đoạn mất nhiều thời gian nhất trong làm đồ da thủ công chính là đục và khâu. Để có được những đường chỉ đều tăm tắp, người thợ phải sử dụng búa để đóng những chiếc đục nhiều răng (trông hơi giống cái dĩa) theo đường viền được ke sẵn. Đục có sắc, nhát búa có dứt khoát thì lỗ mới đều, đẹp, không bị xộc xệch, nham nhở. Đục xong các đường may thì đến công đoạn khâu. Kể cả khi được hỗ trợ những dụng cụ chuyên dụng như nẹp gỗ để cố định sản phẩm thì công việc khâu da vẫn cực kỳ vất vả. Chỉ một lần cắt chỉ, người thợ phải may được toàn bộ sản phẩm mà không để thiếu, nối. Để khâu một chiếc ví nữ, một cậu học viên ở Nun đã phải vật lộn với sợi chỉ sáp dài hơn 5m. Cứ mỗi một mũi kim, cậu phải kéo chỉ đến 7-8 lần, một cách nhẹ nhàng, cẩn thận. Cũng như vậy, để khâu một chiếc thắt lưng, Đức phải ngồi liền tù tì suốt 3 tiếng đồng hồ. Sự nóng vội, thiếu kiên nhẫn sẽ dẫn tới rối chỉ, lệch chỉ...
Công đoạn hoàn thiện cạnh da cũng đòi hỏi sự tinh xảo không kém. Người thợ sẽ phải bào mịn các mép, cạnh và tô 2 lớp sơn lên sao cho đều, kín và không bị lem lên mặt da.
Để trở thành một người thợ lành nghề, Đức đã mất rất nhiều “học phí”. Đó chính là hàng chục chiếc túi, ví da không đạt yêu cầu, là những tấm da tiền triệu bị hư hỏng vì bảo quản sai cách... Chưa bao giờ nản lòng vì những lời nhận xét, chê bai của khách, cậu tin rằng nếu không có sự cầu toàn, khó tính đó, mình không thể tiến bộ được. Đức, cũng như tất cả những bạn trẻ đến với nghề làm đồ da thủ công, chấp nhận sống chung với những căn bệnh như thoái hóa cột sống, gai đốt sống, mỏi vai gáy... vì ngồi, cúi nhiều, chấp nhận đứt tay, chảy máu thường xuyên như một điều hiển nhiên. Chia sẻ về chặng đường “da thuộc” mình đã đi qua, Đức trải lòng: “Em cảm thấy mình may mắn vì đã đã tìm thấy đam mê của mình. Công việc này cho phép em được sống một cuộc đời ý nghĩa, đúng với cá tính và được tận hưởng niềm hạnh phúc khi làm ra cái đẹp”.

Một số sản phẩm đồ da thủ công 

Hạnh phúc đó là có thật. Cái cách mà những người thợ đắm đuối, ngắm nghía sản phẩm của mình sau khi hoàn thành, cách họ nâng niu, chụp ảnh lại từng góc cạnh sản phẩm... đã nói lên tất cả. Phải nâng niu chứ, đó là mồ hôi, công sức, là trách nhiệm, tài năng của họ và cũng chính là niềm tin, kỳ vọng của khách hàng mà.
Cùng với nhu cầu của khách, sản phẩm đồ da ngày càng đa dạng về mẫu mã và chủng loại. Ngoài túi xách và ví, xưởng của Đức còn nhận làm thắt lưng, móc khóa, vỏ điện thoại, quai đồng hồ, dây đeo máy ảnh... Ngoài giá trị vật chất và tính ứng dụng, loại hàng hoá này còn mang một giá trị tinh thần không thể đong đếm. Phía sau mỗi món đồ da thật được làm thủ công là một cá tính, một tâm hồn và nhiều câu chuyện. Câu chuyện về tấm da, của người thợ và của người đặt làm. Không ai giống ai, không chiếc nào giống chiếc nào.
Vì tất cả những lý do đó, đồ da thủ công được xếp vào danh sách những món đồ xa xỉ vì giá thành từ vài trăm đến vài triệu đồng cho một sản phẩm. Được làm bởi những bàn tay chai sạn, những tâm hồn mộc mạc, phóng khoáng nhưng đồ da thủ công mang lại đem lại sự đẳng cấp, phong cách và độ chịu chơi cho người sử dụng. Từ chiếc ví nam da sáp cá tính đến chiếc đồng hồ quai da Veg Ý sang chảnh, từ ốp điện thoại cá sấu hầm hố đến chiếc túi da Epsom thanh lịch... Ai mà chẳng muốn sở hữu những “tác phẩm nghệ thuật” độc bản như vậy cơ chứ!
Diệp Thanh
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang