Học từ người “không giống ai”

30/11/17 10:55
LDNA+
Người trồng rừng “không giống ai” này có tên là Đinh Xuân Niệm, một cựu chiến binh ở bản Hà, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình, năm nay ông đã gần 80 tuổi.
Hơn 30 năm trước ông nhận 5 ha đất rừng ở bản Hà. Ông chuyển nhà vào ở hẳn trên đất rừng vừa nhận. Sau 30 năm trên 5 ha đất rừng ấy ông đang có một cánh rừng giàu có với 2.000 cây lim, 500 cây sưa, 500 cây vàng tâm và 5.000 cây trầm dó, cùng một số cây lấy gỗ lớn khác. Trong số 2.000 cây lim ấy, có cây ở tuổi 30, cây to lớn nhất được người mua định giá 100 triệu nhưng ông chưa bán. Còn cây trầm dó ông đã bán lứa đầu tiên với giá 600 triệu đồng. Cơn bão số 10 vừa qua đã làm đổ gãy nhiều diện tích trồng rừng nguyên liệu, còn vùng rừng của ông thiệt hại gần như không đáng kể.
Để có rừng cây như thế, ông lấy giống tự nhiên dưới tán rừng bởi thời đó chưa có ai làm giống. Ông cũng thực hiện phương châm lấy ngắn nuôi dài. Khi rừng chưa khép tán, ông trồng hoa màu, nuôi gia súc gia cầm để có cái ăn, cái mặc, có sức mà tạo lập rừng gỗ lớn.

Khu vườn lim nằm sát Di tích lịch sử cấp Quốc gia - hang Lèn Hà (xã Thanh Hoá, huyện Tuyên Hoá) của cựu binh Đinh Xuân Niệm

Thực tế của người trồng rừng “không giống ai” nói trên cho ta mấy điều sau đây. Một: Trồng rừng gỗ lớn có thể làm giàu. Hai: Trồng rừng gỗ lớn hoàn toàn có thể thành công nếu biết lấy ngắn nuôi dài. Ba: Trồng rừng gỗ lớn là cách làm rừng căn cơ, vững chắc. Bốn: Trồng rừng gỗ lớn theo kiểu rừng hỗn giao vừa phù hợp với đặc điểm tự nhiên của rừng nhiệt đới vừa bảo vệ môi trường sinh thái (giữ nước, chống lũ ống lẫn quét, chống xói mòn, chống sạt lở đất...) vừa là cách tốt nhất để thích ứng với biến đổi khí hậu. Tóm lại, trồng rừng gỗ lớn hỗn giao là cách thức để trời - đất - và con người hòa hợp (thiên - địa - nhân - hợp).
Nghệ An ta là tỉnh có vốn rừng và đất rừng vào loại lớn nhất cả nước. Chục năm lại đây, diện tích rừng trồng cây nguyên liệu với cây keo là chủ lực đã phát triển. Đã có nhà máy gỗ ván sợi MDF ở Nghĩa Đàn, sắp tới sẽ có thêm một nhà máy nữa ở Anh Sơn. Đầu ra cho cây keo sẽ đảm bảo ổn định, vững chắc giúp cho các vùng trồng keo ngày càng phát triển. Cùng với đó, trồng rừng gỗ lớn cũng đã được đặt ra để phát triển nghề rừng ở tỉnh ta. Nhưng xem ra việc trồng rừng gỗ lớn chưa mấy mặn mà. Trồng rừng nguyên liệu đang được “hưởng ứng” rầm rộ. Ngược lại trồng rừng gỗ lớn thì đang lẹt đẹt.
Từ chuyện người trồng rừng “không giống ai” ở trên, và từ hiện trạng trồng rừng của tỉnh ta, hẳn giúp ta nghĩ thấu đáo hơn có cách làm phù hợp hơn để làm giàu từ rừng - và cũng là để vực dậy miền Tây của tỉnh nhà.
Sau đây, xin có mấy gợi ý mang tính đề xuất:
1. Trên diện tích trồng rừng nguyên liệu không trồng thuần một loại cây: cụ thể ở đây là cây keo, mà phải trồng xen các cây gỗ lớn, thiết kế theo kiểu vành đai - diện tích trồng cây gỗ lớn tùy vào độ dốc có thể là 20 hoặc 30-40% tổng diện tích. Còn lại dành cho cây nguyên liệu. Ngay ở đai trồng cây gỗ lớn cũng phải trồng xen các loại cây khác nhau. Đây là cách để vừa có thu nhập nhanh: 5-7 năm/chu kỳ lại tạo ra nguồn để có thu nhập cao hơn - vững chắc hơn của chu kỳ dài hơn: sau 30-40 năm. Đây cũng là cách để tạo kiểu rừng hỗn giao là kiểu rừng đặc trưng của rừng nhiệt đới.
2. Trồng rừng kinh doanh dẫu là trồng rừng nguyên liệu hay rừng cây gỗ lớn đều phải trên quan điểm kinh doanh tổng hợp. Kinh doanh tổng hợp là để lấy ngắn nuôi dài, và nhất là để tận dụng tối đa tài nguyên đất nước, ánh sáng, nhiệt độ của vùng nhiệt đới kinh doanh tổng hợp có nghĩa là có nhiều sản phẩm hàng hóa trên một đơn vị diện tích chứ không phải chỉ có một sản phẩm hàng hóa duy nhất là gỗ.
Khi rừng chưa khép tán, trên đất trống có thể trồng đậu, lạc, gừng, nghệ... Có thể chăn nuôi gà - gà thả vườn rừng. Khi rừng đã khép tán có thể trồng dược liệu, trồng nấm (nhất là nấm lim - một loại dược liệu quý), nuôi ong, nuôi một số con đặc sản như nhím, lợn rừng... Kinh doanh tổng hợp như vậy vừa tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích, vừa bảo vệ môi trường hiệu quả hơn.
3. Để thực hiện đồng thời hai đề xuất trên tỉnh cần có chủ trương cho ngành trồng rừng của tỉnh với cái tên có thể là: Trồng rừng hỗn giao - kinh doanh tổng hợp. Từ chủ trương này mà thực hiện các việc tiếp sau đó, theo một chương trình và kế hoạch thống nhất từ tỉnh xuống huyện, xã, các hộ và các doanh nghiệp trồng rừng.
4. Một số việc tối thiểu cần làm để thực hiện chủ trương này:
- Trên tất cả các xã có đất trồng rừng, dành ra, hay chọn ra 5-10 ha để làm mô hình mẫu. Từng mô hình mẫu xác định tỷ lệ cây nguyên liệu và cây gỗ lâu năm, giống cây nguyên liệu và các giống cây lấy gỗ. Thiết kế vành đai để xen canh. Trên đất khi cây chưa khép tán, bố trí canh tác và phương thức canh tác cây ngắn ngày, tổ chức nuôi gia cầm... Sau đó, xác định cây và vật nuôi dưới tán rừng khi rừng đã khép tán...
Tổ chức và cán bộ khuyến nông (bao gồm cả khuyến lâm...) trực tiếp cùng chính quyền địa phương, hội nông dân, hội làm vườn ở địa phương hướng dẫn, chỉ đạo, và hỗ trợ từng hộ có đất làm mô hình thực hiện.
- Từ kết quả của mô hình sau một chu kỳ cây nguyên liệu (5-7 năm) đã có thể sơ bộ đánh giá và cung cấp cho chúng ta những số liệu cần thiết trên 1 ha đất trồng rừng hỗn giao, kinh doanh tổng hợp với các loại số liệu sau: khảo sát, thiết kế (tính thành tiền) lượng cây giống và lượng giống cây ngắn ngày... tất cả tính thành tiền, tổng hợp thành số tiền cần đầu tư/ha đất trồng rừng hỗn giao kinh doanh tổng hợp. Từ đó, xác định bước đi mở rộng dần diện tích cho các năm tiếp theo. Tổng hợp tất cả thành kế hoạch 5 năm, 10 năm và hàng năm ở mỗi xã, huyện và toàn tỉnh.
- Cũng từ kết quả của mô hình để tuyên truyền, phổ biến, vận động đến tận từng hộ, từng doanh nghiệp trồng rừng.
5. Ngành nông nghiệp và khoa học công nghệ phối hợp chặt chẽ để tổ chức cải tạo, đề xuất các cơ chế chính sách hỗ trợ ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật và công nghệ, tạo quan hệ liên kết và xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên ngành...
Từ trồng rừng nguyên liệu hiện có đến trồng rừng hỗn giao kinh doanh tổng hợp là bước đột phá cả tư duy và hành động, của chính quyền, của các cơ quan quản lý nhà nước liên quan, của từng hộ và doanh nghiệp trồng rừng. Làm tốt, có kết quả bước đột phá này chắc chắn miền Tây Nghệ An sẽ giàu có lên nhờ có ngành trồng rừng hiện đại theo đúng quy luật tự nhiên, quy luật kinh tế. Và đây cũng là một quyết sách để cơ cấu lại ngành nông nghiệp nói chung của Nghệ An.
Trương Công Anh
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang