Nông nghiệp hữu cơ - từ truyền thống đến hiện đại

03/01/18 10:42
LDNA+
Từ ngày 14-16/12/2017 tại Hà Nội, Bộ NN&PTNT phối hợp Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ và Tập đoàn TH True Milk tổ chức diễn đàn quốc tế: “Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam - Phát triển và hội nhập”. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đến dự và phát biểu ý kiến.
Cho đến nay, dẫu khoa học - công nghệ đã có những bước phát triển thần kỳ thì nông nghiệp vẫn là nguồn nuôi sống con người mà chưa có bất cứ ngành sản xuất nào thay thế được. Có chăng, khoa học và công nghệ chỉ có thể làm thay đổi tính chất và trình độ của sản xuất nông nghiệp mà thôi.

Sản phẩm nông nghiệp hữu cơ thực sự sạch chỉ có lợi mà không hề tổn hại đến sức khỏe con người - Ảnh: Hà An

Quả vậy. Nông nghiệp ban đầu là nông nghiệp hữu cơ. Ở mọi quốc gia dân tộc trong đó có Việt Nam ta đều như vậy. Nông dân Việt Nam từ ngàn năm nay đã làm nông nghiệp hữu cơ, đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu, đặc biệt đã có mô hình sinh thái VAC có thể coi là mẫu mực về nông nghiệp hữu cơ. Nói như vậy để khẳng định rằng nông nghiệp hữu cơ không phải là điều gì quá xa lạ mà là điều gần gũi với nông dân ta.

Trở lại với nông nghiệp hữu cơ
Sự phát triển của văn minh nhân loại từ sau công nghiệp hóa lần thứ nhất đến nay đã làm thay đổi tính chất và trình độ của sản xuất nông nghiệp. Con người sử dụng ngày càng nhiều hơn và vô độ hơn các hóa chất (mà con người tạo ra) đã bón cho cây trồng, để diệt cỏ, để trừ sâu bệnh, để kích thích tăng trưởng, tăng trọng, để bảo quản chế biến các sản phẩm nông nghiệp. Từ đó, năng suất các loại cây trồng, vật nuôi tăng lên nhanh chóng. Hiệu quả tức thời và nhãn tiền đó, đã từng bước đẩy lùi nông nghiệp hữu cơ về với quá khứ. Nông nghiệp phi hữu cơ dần thay thế nông nghiệp hữu cơ. Và, vì vậy nông dân các thế hệ sau này ngày càng giỏi làm nông nghiệp phi hữu cơ cùng với đó ngày càng kém làm nông nghiệp hữu cơ.
Cho đến lúc tưởng chừng như nông nghiệp hữu cơ vĩnh viễn bị nông nghiệp phi hữu cơ phủ định, thì con người, lại cũng nhờ những tiến bộ về khoa học công nghệ mới tỉnh ngộ ra rằng: Những gì mà nông nghiệp phi hữu cơ đã làm không chỉ có hữu ích mà còn gây ra hậu quả xấu, rất xấu, thậm chí còn có thể gây ra tai họa cho chính con người. Sản phẩm nông nghiệp phi hữu cơ ngỡ là sạch hóa ra không hề sạch. Những tồn dư của vô số hóa chất độc hại còn lại trong sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi đang đầu độc người tiêu dùng. Vô số hóa chất được dùng trong sản xuất nông nghiệp đã và đang đầu độc đất, nước, bầu khí quyển của trái đất, phá hủy sự cần bằng của hệ sinh thái. Cả cơ thể mỗi con người lẫn môi trường sống của con người đang bị đầu độc, môi trường mà ở đó các loại cây trồng, vật nuôi tồn tại ngày một bị xấu đi.
Thực tế hiển nhiên này buộc con người phải tỉnh táo để nhận ra rằng: Không thể phủ định nông nghiệp hữu cơ, theo cách thô bạo như vừa qua. Phải trở lại với nông nghiệp hữu cơ, nhưng là sự trở lại trên nền tảng khoa học hiện đại. Đúng như Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nói: “Nông nghiệp hữu cơ không thể phát triển theo phong trào ồ ạt mà đòi hỏi phát triển hết sức bài bản, khoa học”.
Một Tổ quốc xanh, sạch
Nông nghiệp hữu cơ hiểu theo một nghĩa nào đó là nền nông nghiệp sạch, một nền nông nghiệp xanh phát triển phù hợp với lẽ tự nhiên, do đó đi đôi với phát triển là bền vững. Sản phẩm nông nghiệp hữu cơ thực sự sạch chỉ có lợi mà không hề tổn hại đến sức khỏe con người. Quá trình sản xuất nông nghiệp hữu cơ không gây tổn hại cho môi trường nên được coi là xanh. Đó là những ưu thế nổi trội của nông nghiệp hữu cơ. Nói như Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thì “Nông nghiệp hữu cơ có tính giáo dục cao, sẽ đóng góp to lớn xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn, phát huy giá trị nhân văn của con người... để lại cho các thế hệ người Việt Nam mai sau một Tổ quốc xanh, sạch, đầy sức sống”.
Tuy vậy, nông nghiệp hữu cơ truyền thống chỉ có thể có một năng suất vừa phải nào đó, khó đáp ứng được nhu cầu ngày một tăng do sự gia tăng dân số ở mỗi quốc gia cũng như trên toàn thế giới. Con số trên 6,2 tỷ người hiện tại đang đặt ra đòi hỏi giải quyết an ninh lương thực mang tính toàn cầu. Chỉ với nông nghiệp hữu cơ truyền thống chắc chắn an ninh lương thực rất khó được giải quyết.
Vì lẽ đó, không thể quay trở lại như xưa của nông nghiệp hữu cơ truyền thống mà phải từ nền tảng đã có của nông nghiệp hữu cơ truyền thống, để bổ sung những ưu thế của nông nghiệp phi hữu cơ. Đó là ưu thế về năng suất. Nông nghiệp phi hữu cơ cho phép nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi vượt lên trên năng suất giới hạn của nông nghiệp hữu cơ truyền thống. Điều này có nghĩa là nông nghiệp hữu cơ hiện đại không phủ định hoàn toàn nông nghiệp phi hữu cơ.
Vậy là, diễn đạt quá trình từ nông nghiệp hữu cơ truyền thống - đến nông nghiệp phi hữu cơ, tiến đến nông nghiệp hữu cơ hiện đại theo triết học thì đó là quá trình phủ định của phủ định.
Xây dựng và phát triển nông nghiệp hữu cơ hiện đại là xu thế tất yếu của cả thế giới, Việt Nam không thể nằm ngoài xu thế tất yếu đó. Từ nông nghiệp hữu cơ truyền thống đến nông nghiệp hữu cơ hiện đại không chỉ là sự thay đổi về trình độ sản xuất mà còn là sự thay đổi về tính chất sản xuất.
- Về trình độ: Nông nghiệp hữu cơ hiện đại kế thừa những nguyên lý của nông nghiệp hữu cơ truyền thống, bổ sung và phát triển lên trình độ cao hơn bằng việc ứng dụng các tiến bộ về khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ sinh học từ sản xuất, đến thu hoạch, bảo quản và chế biến cho đến sản phẩm cuối cùng. Nông nghiệp hữu cơ hiện đại do đó là một dạng thức của nông nghiệp công nghệ cao.
- Về tính chất: Nông nghiệp hữu cơ hiện đại là nông nghiệp sản xuất hàng hóa, tập trung, liên kết để có chuỗi sản phẩm tạo nên chuỗi giá trị, liên kết sản xuất với tổ chức thị trường (thị trường trong nước, quốc tế).
Xây dựng và phát triển nông nghiệp hữu cơ hiện đại trước hết là trách nhiệm của nhà nước. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu mấy nhiệm vụ cụ thể của nhà nước. Đó là: Chính phủ sẽ ban hành nghị định mới về nông nghiệp hữu cơ. Bộ NN&PTNT xây dựng đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2018-2025, tầm nhìn 2035, xây dựng quy trình sản xuất nông nghiệp hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc tế, thiết lập hệ thống kiểm tra nghiêm khắc, minh bạch và hiệu quả, có cơ chế quản lý an toàn thực phẩm, cơ chế quản lý theo chuỗi nhất quán, minh bạch, nghiêm chỉnh và liêm chính...
Cùng với trách nhiệm của nhà nước, xây dựng phát triển nông nghiệp hữu cơ là quyền lợi và trách nhiệm của các nhà khoa học, bà con nông dân, các doanh nghiệp và cả cộng đồng xã hội.
Với các nhà khoa học trực tiếp là các nhà quản lý, các nhà khoa học chuyên ngành nông nghiệp bằng các kết quả nghiên cứu và tổng kết từ thực tiễn để chuyển giao, ứng dụng cho nông dân, cho doanh nghiệp tiến hành sản xuất, chế biến nông sản nông nghiệp hữu cơ.
Các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp hữu cơ đồng bộ từ sản xuất, bao tiêu sản phẩm, bảo quản, chế biến.
Bà con nông dân vừa phải từ bỏ thói quen sản xuất lạm dụng phân bón hóa học, các loại thuốc, hóa chất độc hại trở về với kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp hữu cơ truyền thống đi liền với tiếp nhận và ứng dụng công nghệ sinh học hiện đại để làm ra ngày càng nhiều nông sản sạch, nông sản hữu cơ hiện đại.
Trương Công Anh
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang