Vì sao tỷ lệ tham gia BHXH tự nguyện quá thấp?

13/11/17 11:02
LDNA+
Bảo hiểm xã hội (BHXH) đang được thực hiện bao gồm 2 loại: BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.
Trong khi tỷ lệ đối tượng tham gia BHXH bắt buộc (chủ yếu là cán bộ, nhân viên nhà nước, người lao động làm việc có hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên) rất cao (nhiều nơi đạt tới 100%) thì số lao động tham gia BHXH tự nguyện (chủ yếu là lao động tự do) rất thấp. Lực lượng lao động tự do khá hùng hậu, lên đến hàng triệu người, nhưng tham gia BHXH tự nguyện chưa được 0,5%.

Lao động tham gia BHXH tự nguyện chủ yếu là lao động tự do

Chính sách BHXH tự nguyện được “khai sinh” từ năm 2008. Sau gần 10 năm thực hiện, đến nay trên địa bàn cả nước mới có gần 240.000 người lao động tham gia. Mặc dù số người tham gia tăng dần, năm sau cao hơn năm trước, nhưng chỉ số thực hiện vẫn quá nhỏ bé. Năm 2008 (năm đầu tiên thực hiện chính sách BHXH tự nguyện) số người tham gia BHXH tự nguyện so với tổng số lao động tự do chiếm tỉ lệ ở mức 0,01%. Đến năm 2016, số lao động tự do tham gia BHXH tự nguyện tăng lên đáng kể nhưng tỉ lệ thực hiện chỉ là 0,3%. Đến hết quý 3/2017, số lao động tự do tham gia BHXH tự nguyện đạt mức cao nhất từ trước đến nay, tuy nhiên tỉ lệ thực hiện vẫn chưa được 0,5%. Tính chung từ năm 2008 đến nay, bình quân mỗi năm chỉ có xấp xỉ 23.000 lao động tự do tham gia BHXH tự nguyện. Trên thị trường hiện có hàng triệu lao động tự do, đối chiếu như vậy để nhận ra số người chưa tham gia BHXH tự nguyện là vô cùng lớn, chiếm tỉ lệ áp đảo.

BHXH tự nguyện có mục đích tốt đẹp, rất nhân văn: Người lao động được hưởng lương hưu sau khi nghỉ việc, bảo đảm cuộc sống lúc về già. Mục đích thiết thực như vậy, nhưng tại sao BHXH tự nguyện đạt tỉ lệ quá thấp, số đông người lao động chưa mặn mà với chính sách này. Dĩ nhiên là có nguyên nhân.
Chính sách giữa BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện còn có khác biệt lớn về lợi ích đối với người tham gia. Tham gia BHXH bắt buộc, người lao động được thụ hưởng 5 chế độ: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất. Trong khi đó, tham gia BHXH tự nguyện, người lao động chỉ được thụ hưởng 2 chế độ: Hưu trí, tử tuất. Các chế độ khác, rất thiết thực với người lao động như: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp coi như “ngoài vùng phủ sóng” với đối tượng lao động tự do khi họ tham gia BHXH tự nguyện.
Lao động tự do có chung “đặc tính” công việc không ổn định, thu nhập thấp, ít được thụ hưởng những phúc lợi xã hội. Bên cạnh những bất lợi như vậy, khi tham gia BHXH tự nguyện, người lao động tự do phải chịu thua thiệt không hề nhỏ. Đó là sự thiếu công bằng khi tham gia BHXH, đồng thời cũng là nguyên nhân cơ bản gây ra tình trạng số đông lao động tự do không tham gia BHXH tự nguyện. Xóa bỏ sự phân biệt đối xử, tạo công bằng phần thụ hưởng cho người lao động. Đó là yêu cầu hợp pháp và nguyện vọng chính đáng của số đông lao động tự do khi tham gia BHXH tự nguyện. Dĩ nhiên khi vận hành theo cơ chế thị trường, đòi hỏi sự công bằng cả đầu vào cũng như đầu ra. Theo đó mức đóng góp kinh phí của BHXH tự nguyện phải tương ứng với BHXH bắt buộc.
Theo chỉ đạo của Chính phủ, đến năm 2020, lao động tự do tham gia BHXH tự nguyện phải đạt tỉ lệ 50%. Đây là chỉ tiêu tốt đẹp, đem lại lợi ích thiết thực cho người lao động, nhất là bộ phận lao động yếu thế thuộc thành phần tự do. Từ nay đến năm 2020 chỉ là đoạn đường ngắn, trong khi chỉ tiêu vô cùng lớn (tỉ lệ tham gia lên đến 50%). Nếu không sửa đổi chính sách, nếu không có nỗ lực phi thường từ nhiều phía, e rằng chỉ tiêu nói trên chỉ là con số đẹp nằm bất động trên giấy.
Bá Tân
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang