Hai cây đa ở Quảng Trị và huyền thoại Trung đoàn “Nghệ An Đỏ”

04/10/18 10:17
LDNA+
Sau gần ba tuần tìm kiếm, đội công tác 584 của Tỉnh đội Quảng Trị đã tìm thấy 38 hài cốt liệt sĩ ở thôn Xuân Mai, xã Gio Bình, huyện Gio Linh. Cho dù mới xác định quê quán và danh tính của liệt sĩ Nguyễn Văn Hưng (Hà Tĩnh) là chiến sĩ của Trung đoàn 27 - Trung đoàn “Nghệ An Đỏ” nhưng một cựu binh của Trung đoàn, anh Lê Bá Dương đã cung cấp một danh sách bước đầu 51 liệt sĩ của Trung đoàn 27 hy sinh cùng ngày 13/9/1968 với liệt sĩ Nguyễn Văn Hưng, hầu hết đều quê Hà Tĩnh và Nghệ An.
Từ danh sách này, với mẫu sinh phẩm được lấy từ các hài cốt để giám định ADN so sánh với thân nhân, hy vọng ngày trở về với đầy đủ tuổi tên quê hương bản quán của các liệt sĩ sẽ không còn xa nữa.
Ngày 8/2/1968, Trung đoàn 27 được thành lập tại Nam Đàn Quê Bác. Sau đó vào chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị được gọi là Đoàn Triệu Hải. Hiếm có một trung đoàn nào gắn bó với Quảng Trị như Trung đoàn 27. Mới hơn 2 tháng trước, ngày 24/7/2018 một quần thể tưởng niệm 2.500 liệt sĩ của trung đoàn hy sinh tại Quảng Trị đã được khánh thành tại huyện Triệu Phong với kinh phí xây dựng hơn 10 tỷ đồng. Và bây giờ, có thêm 38 hài cốt được tìm thấy mà các dữ kiện ban đầu cho thấy rất có thể đó là những người hy sinh trong trận đánh ở cây đa Gia Bình, lính của Trung đoàn “Nghệ An Đỏ”!
Chuyện tìm thấy hài cốt ở trên miền đất Quảng Trị hầu như không tháng nào không có. Nhưng câu chuyện các hài cốt liệt sĩ ở xã Gio Bình liên quan đến Trung đoàn 27 lại mang những thông điệp đặc biệt. Bởi khi tìm thấy hài cốt của liệt sĩ thứ ba mươi tư, kèm theo hài cốt là những di vật, và trong số di vật đó có dòng tên khắc trên cây bút máy Hồng Hà để từ đó lần theo những dòng chữ mong manh. Thêm một lần nữa, những hài cốt liệt sĩ vừa được tìm thấy ở Gio Bình càng khiến những di tích trên mảnh đất Tây Gio Linh càng sâu dày thêm huyền thoại.
Gần 15 năm trước, khi tôi tìm lên Tây Gio Linh để viết phóng sự “Trang sử bi tráng của một cây đa” những câu chuyện về cây đa Gia Bình ở xã Gio An và những trận đánh khốc liệt như vẫn còn trong cỏ cây gạch đá. Hàng trăm người lính đã hy sinh quanh trận địa gốc đa này!

Cán bộ, nhân viên Đội Quy tập 584 và Ban CHQS huyện Gio Linh tiến hành quy tập các hài cốt liệt sĩ tại Nông trường Dốc Miếu

Năm 1968, khi bộ đội ta vào đánh mặt trận Gio Cam (Gio Linh và Cam Lộ), quân giải phóng đóng ở ngay thôn Gia Bình, cây đa trở thành đài quan sát về phía Dốc Miếu, Cồn Tiên, Quán Ngang, Bãi Chùa, Bãi Dâu, các đồi 544, 425... là các cứ điểm quân sự quan trọng nằm phía dọc Quốc lộ 1 từ cầu Hiền Lương trở vào, dày đặc tuyến phòng thủ của địch ở mảnh đất địa đầu “vùng 1 chiến thuật ”. Từ “đài quan sát cây đa” này, anh em điều chỉnh tầm hướng cho pháo binh rót đạn vào mục tiêu, các lực lượng trinh sát bộ binh, đặc công… đều lợi dụng cái “đài quan sát” tự nhiên này mà theo dõi nhất cử nhất động của địch. Phía Tây Gio Linh, vùng trên này ta làm chủ, địch chỉ bám trục đường phía dưới, biết cây đa cổ thụ làng Gia Bình chính là một “đồng minh” của quân giải phóng nên không ngày nào địch không nã pháo, dội bom hòng đánh gục cây đa này. Lạ thay, bom đạn đến thế nhưng cây đa vẫn kiên cường như những người lính. Và những người lính hy sinh ở đây đã được chôn cất ở vùng đất quanh đó. Trong 38 hài cốt vừa được tìm thấy, có liệt sĩ đã được xác định hy sinh trong trận “cây đa Gia Bình”.
Sau bao dâu bể, cây đa Gia Bình trong chiến tranh không còn, nhưng năm 1998, những cựu binh Trung đoàn 27 đã về đây trồng một cây đa mới thế vào gốc đa cũ. Cây đa mới đã lên biếc xanh vạm vỡ buông những chùm rễ cắm sâu vào lòng đất bazan vùng đồi Gio Linh. Cạnh cây đa mới trồng, một loạt ba cái bàn thờ thiên hướng trông ra bàu nước thờ vọng linh hồn những liệt sĩ của Trung đoàn 27 mà chắc chắn hài cốt nhiều người lính vẫn còn trong màu đất bazan đỏ rựng như máu ứa. Với thông tin ban đầu về hài cốt liệt sĩ thứ ba mươi tư có tên là Nguyễn Văn Hưng, mọi người cũng tìm ra dòng tên Lê Thị Thể khắc cuối thân bút là tên của người vợ anh. Anh Hưng sinh năm 1948. Vào lính năm 1965, khi mới 17 tuổi. Hy sinh trong trận cây đa Gia Bình ngày 13/9/1968, khi mới 20 tuổi. Và được tìm thấy hài cốt ngày 24/9/2018!
Vậy là sau hơn 50 năm rời làng, xa vợ đi ra chiến trường, sau tròn 50 năm hy sinh. Cuộc trở về quê nhà lần này của người lính hy sinh khi tròn 20 tuổi và nếu còn sống nay sẽ tròn tuổi 70!
Biết bao nhiêu tuổi 20 đã nằm lại? Biết bao nhiêu tuổi 70 đã chưa về được quê hương?
Không thể nào nói hết sự hy sinh ấy!
Hôm nay, ngày 4/10/2018 lễ truy điệu và an táng các liệt sĩ sẽ diễn ra ở NTLS huyện Gio Linh. Tôi chợt nghĩ về cây đa mà những cựu binh Trung đoàn 27 trồng thay vào chỗ cây đa Gia Bình máu lửa vào năm 1998, tròn 20 năm trước. Cây đa thứ hai ấy giờ đang tỏa bóng tươi xanh. Cây đa hôm nay trên vị trí cây đa huyền sử chính là thông điệp truyền nối và gìn giữ, như những người lính năm xưa: Khi Tổ quốc cần, hãy biết hy sinh! Và câu chuyện đầy xúc động về 38 hài cốt được tìm thấy đã nhắc nhớ thêm điều đó cho chúng ta, những người còn sống!
LÊ ĐỨC DỤC
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang