TIÊU DIỆT TIN GIẢ BẰNG… TRÁI TIM !

29/11/19 14:20
LDNA+
Thời đại của “mạng xã hội”, chuyện người dùng mạng bị dính tin giả là chuyện không tránh khỏi, ngay cả đối với những người đọc có kinh nghiệm nhất đi nữa. Tuy nhiên để nhận diện tin giả và bỏ qua được nó là chuyện không dễ, tẩy chay cho tin giả không còn đất sống lại càng là chuyện còn khó hơn - như một thành ngữ “hái sao trên trời”.

 

Vài tuần trước, khi vụ thảm nạn về 39 người Việt di cư lao động bất hợp pháp bị chết ở Anh, nhiều trang mạng đưa ra hình ảnh kèm câu chuyện về một thanh niên được cho là có tên trong danh sách nạn nhân nhưng thực ra anh này vẫn sống ở Tp HCM, chuyện rằng anh này được bố mẹ cho 500 triệu để đi chui theo đường container này song anh đã mang tiền đi đánh đề và sau đó bỏ quê vào sống tại phương Nam, khi thấy bố mẹ ở quê đặt di ảnh lập bàn thờ, sợ cha mẹ lo lắng anh ta đã gọi điện về kể lại như trên, nghe thế, bố mẹ anh vừa giận vừa mừng. Câu chuyện được thêm thắt cho li kì và được lan truyền với tốc độ chóng mặt. Giữa một sự thật đau buồn tang tóc như thế, một bản tin đón “trends” rất kịp thời, tạo ra những hy vọng dễ được người dùng mạng xã hội (MXH) hồ hởi share mà không cần kiểm chứng. Mức độ tác hai của tin này chưa có gì ghê gớm nhưng thực sự nó đã pha loãng cảm xúc của dư luận rất nhiều.

Hay mới đây, việc đưa bản tin về một vụ nổ hạt nhân gần khu vực vịnh Bắc Bộ - một tin tức được coi là chấn động với thế giới, thậm chí có ảnh hưởng đến các quan hệ quốc tế trong khu vực, và bi kịch thay đó là bản tin hoàn toàn giả tạo - fakenews, thế nhưng có thể kể ra tên tuổi vài tờ báo lớn của Việt Nam đưa “như đúng rồi”. Câu chuyện này cũng được share với tốc độ chóng mặt và do câu chuyện được nói đến có vẻ như phù hợp với tâm lý số đông người dùng MXH ở Việt Nam nên sự phát tán mang màu sắc... hồ hởi mà không biết rằng với cách đưa tin như thế, những hệ lụy nó mang lại cho ngư dân, môi trường sinh thái, du khách… sẽ tai hại khôn lường. Nếu bản tin bị coi là thật thì sẽ còn ai sử dụng thủy hải sản, đi du lịch… trong khu vực bị ảnh hưởng ấy? Và hậu quả ai sẽ chịu?
Bài học về những tờ báo đưa tin “ăn bưởi gây ung thư” khiến bà con nhà vườn lao đao vẫn còn đó. Chuyện nước mắm truyền thống chứa chất độc asen khiến dân “nhà thùng” phải kêu cứu vẫn còn đó. Những bài học về “fakenews” luôn được nhắc nhở nhưng dường như sức đề kháng của người dùng MXH vẫn chưa được tăng lên đáng kể.
Một chuyên gia về truyền thông MXH đã từng cho rằng cách thoát khỏi các bẫy tin giả là mỗi người cần có trách nhiệm tự lọc những gì mình đọc và chia sẻ, bên cạnh trách nhiệm kiểm soát của các công ty công nghệ. Một cách lọc cơ bản là kiểm tra, xác minh, đặt câu hỏi về động cơ của người viết, thay vì chỉ đọc những tiêu đề và sau đó chia sẻ trên các trang MXH.
Nhưng cách tốt nhất là chúng ta có cả một đội ngũ các cơ quan truyền thông lớn, các kênh radio cập nhật liên tục, các đài truyền hình, báo điện tử online thường trực vì thế để chống tin giả, những fakenews trước hết các cơ quan truyền thông này sẽ sử dụng ngay nghiệp vụ của đội ngũ mình để làm sáng tỏ vấn đề và hướng dẫn cho người đọc. Tiếc thay những sự phản biện với tin giả từ những kênh thông tin này thường là quá muộn. Trong lúc “chờ được vạ, má đã sưng”. Tất nhiên cơ quan truyền thông không thể suốt ngày chỉ làm nhiệm vụ tiêu diệt tin giả, nhưng rất nên có một mục THẬT-GIẢ để khi có sự kiện hot xảy ra nhưng chưa đủ độ khả tín, thì nhiệm vụ của chuyên mục này sẽ thông tin sớm nhất cho người đọc, lưu ý là sớm nhất trong thời buổi online được tính bằng giây, hay micro giây chứ không thể đợi vài hôm sau đó rồi mới ề à thông báo.
Cuộc chiến với tin giả sẽ khó có hồi kết, khi mà trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) sẽ tự sản xuất được tin tức và nó đều được cả hai phía chánh tà sử dụng như một vũ khí cực kỳ lợi hại. Nhưng chống lại tin giả không phải là bất khả, bởi khác với những cỗ máy Artificial Intelligence kia, chúng ta không chỉ đọc bằng đầu, mà đọc với cả trái tim, mà trái tim luôn biết chắt lọc những điều gì có lợi cho quốc gia và dân tộc - và những cỗ máy AI thì không có tim!
Nguyễn Thị Hồng Sâm
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang