Từ khóa nào cho cải cách bộ máy hành chính?

28/11/17 14:17
LDNA+
“Cồng kềnh, nặng nề” - đó là đánh giá trong Báo cáo chính trị trình Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII năm 1991 về tổ chức và biên chế của bộ máy nhà nước. Những từ này và nhiều từ khác xuất hiện thường xuyên từ vài chục năm nay, giờ “vang vọng” trên diễn đàn Quốc hội tại phiên thảo luận về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước.
Từ gần 50 lượt phát biểu, có thể lọc ra những từ khóa như: Tinh giản biên chế; cồng kềnh, nhiều tầng nấc; nhiệm vụ trùng lặp; “khắc nhập, khắc xuất”; thủ tục rườm rà; ôm đồm, bao biện, đùn đẩy công việc; giảm đầu mối; năng lực công chức; tách bạch chức năng… Không những thế, xuất hiện thêm những từ khóa mới như “bóp trên, phình dưới” để chỉ tình trạng giảm được đầu mối ở cấp bộ, sở thì lại đẻ thêm những đơn vị, bộ phận ở các cấp dưới, thậm chí không chỉ ở dưới “phình”, mà ở trên cũng “phình”.
Nhìn vào đội xe hơn 150 người, vài chục người làm việc quét dọn, hậu cần của một cơ quan nhà nước, nhiều người nghĩ đến việc thuê dịch vụ bên ngoài, hoặc khoán tiền sử dụng xe công ở nhiều nước. Nếu theo cách như vậy, ít nhất giảm được gần 200 nhân sự không cần thiết, kéo theo đó tiết kiệm được phòng ốc, trang thiết bị, lương... của từng đấy người, kể cả trừ đi chi phí cho việc thuê bên ngoài vẫn có lợi hơn nhiều. Số lượng biên chế, kinh phí dôi ra để dành tuyển chọn những người làm chuyên môn giỏi, bù đắp sự thiếu hụt về nhân lực chuyên môn ở các cơ quan nhà nước.
Ví dụ nhỏ này thực ra thể hiện quan niệm, phương thức tổ chức công việc “việc nào, người nấy” - từ việc mà xếp người, việc nào bộ máy nhà nước không cần phải làm thì không làm nữa, tập trung nguồn lực để làm việc đáng phải làm. Nhân ra hàng trăm cơ quan, đơn vị ở trung ương, hàng ngàn cơ quan, đơn vị ở địa phương, có thể hình dung ra được sẽ tinh giản, giảm được biết bao nhiêu đầu mối, biên chế.
Dựa trên việc xác định mỗi cơ quan, đơn vị, quan chức, công chức, viên chức làm gì, sẽ dễ dàng hơn khi xây dựng bộ máy. Lúc đó, giảm đầu mối (sắp xếp lại tổ chức) cần xuất phát từ việc giảm những đầu việc Chính phủ, bộ ngành, chính quyền các cấp không cần làm như: chuyển giao các dịch vụ công cho doanh nghiệp, tổ chức; cắt giảm hàng trăm, hàng ngàn thủ tục hành chính. Lúc đó, không nhất thiết cấp trên có cơ quan, tổ chức nào thì cấp dưới có cơ quan, tổ chức đó; không nhất thiết các đơn vị địa phương phải có mô hình tổ chức bộ máy giống nhau. Chẳng hạn, các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cần gắn với đặc điểm từng loại đơn vị hành chính, theo quy mô dân số, đặc điểm, lợi thế so sánh của địa phương, các nhiệm vụ phải làm. Hay là ở một số đơn vị hành chính cấp xã, một người thì có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ do khối lượng công việc không lớn và yêu cầu chuyên môn không sâu.
Từ khóa “việc nào, người nấy” không chỉ giúp xác định cần “tinh giản” ai, giảm đầu mối nào, mà ngược lại, không kém phần quan trọng, cần duy trì, thậm chí tăng biên chế ở đâu, thành lập thêm cơ quan nào. Ví dụ, nhiều người, trong đó nhiều ĐBQH cho rằng không nên coi việc tinh giản khối hành chính - sự nghiệp đồng nghĩa với giảm số lượng bác sỹ, y tá, giáo viên, mà ngược lại phải tăng, với điều kiện chọn được đúng người.
Hoặc là, từ việc mà ra người, ra cơ quan, đơn vị, câu chuyện “Cây tre trăm đốt” sẽ mãi đi vào cổ tích, câu thần chú "khắc nhập, khắc xuất" không còn hiệu nghiệm trong chia tách, sáp nhập tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Từ việc mà ra người, cách đánh giá công việc của công chức cần thay đổi, theo kết quả đầu ra và dựa trên sự hài lòng của người sử dụng dịch vụ của cơ quan hành chính, hơn là theo dõi xem có “sáng cắp ô đi tối cắp về” đúng giờ không, hơn là dựa trên thi đua, khen thưởng một cách hình thức và vô vị như hiện nay.
Từ việc mà ra người, điểm sáng Quảng Ninh là một ví dụ điển hình nhất trong tinh gọn bộ máy, nhất thể hóa các cơ quan Đảng và chính quyền tương đồng về chức năng, nhiệm vụ. Mô hình Quảng Ninh đang tiếp tục xây dựng đã đụng đến và xử lý được những vấn đề được coi là khó khăn, “nhạy cảm”. Điều quan trọng hơn cả là nhân rộng mô hình này để đạt sự lan tỏa của nó đến tận các ngóc ngách của toàn bộ hệ thống.
Ba mươi năm, lặp đi lặp lại từng đấy từ, nhưng tình hình không chuyển biến tốt hơn, mà thậm chí còn xấu đi, cho thấy nhiều điều rất không ổn trong tổ chức, vận hành của bộ máy hành chính nhà nước. Trong một thế giới chuyển động liên tục, cần cấp thiết từ bỏ bộ máy già cỗi, cũ kỹ, ì ạch và chuyển đổi sang một mô hình hành chính công vụ gọn nhẹ, hiện đại, chuyên nghiệp, vì một chính quyền phục vụ, kiến tạo. Những từ khóa như đã nhắc đến ở đầu bài viết phải biến mất, chứ không thể để 10, 20, 30 năm sau chúng vẫn xuất hiện trong các cuộc thảo luận khác nhau.
Nguyễn Đức Lam
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang