Không chỉ là cái vành móng ngựa

11/01/18 09:02
LDNA+
Nói cho vuông: Việc thay thế vành móng ngựa bằng chiếc bục khai báo là một chỉ dấu về hình thức rất quan trọng trong phiên tòa hình sự, cho thấy tòa án đang cố gắng cải cách theo hướng nhân văn, đề cao nguyên tắc “suy đoán vô tội”. Nhưng, chỉ chiếc vành móng ngựa thôi, chưa đủ.
Ngày 8 tháng 1 vừa qua, dư luận cả nước tập trung vào phiên tòa xét xử vụ đại án kinh tế xảy ra tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, với những cái tên bị cáo nổi tai tiếng: Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh… Người ta cũng tò mò với một chi tiết nhỏ lần đầu tiên xuất hiện trong lịch sử tố tụng Việt Nam: Chiếc vành móng ngựa đã được thay thế bằng chiếc bục khai báo. Nhiều nghiên cứu cho rằng vành móng ngựa bắt nguồn từ thời kỳ La Mã cổ đại. Khi đó những tên tội phạm đại hình bị nhà nước này xử tử bằng hình thức “tứ mã phanh thây”. Về sau hình thức xử tử này bị cho là quá dã man, nên người ta đã không còn sử dụng nữa, nhưng để giữ tính nghiêm khắc của pháp luật và tòa án, nơi đứng khai báo của bị cáo được đặt một chiếc bục hình móng ngựa. Và, chiếc vành móng ngựa đã trở thành một biểu tượng cho sự nghiêm minh của pháp đình và pháp luật.

Toàn cảnh phiên tòa xét xử Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh và các đồng phạm

Tuy nhiên, pháp luật nói chung, tòa án nói riêng không chỉ đòi hỏi phải có tính nghiêm minh, mà còn phải thể hiện tính nhân văn và, đặc biệt phải thể hiện sự chính xác tuyệt đối. Xưa nay hình ảnh chiếc vành móng ngựa dễ gây cho người ta một sự mặc định: Kẻ đứng sau đó là tội phạm. Điều này không phù hợp với nguyên tắc suy đoán vô tội trong tố tụng hình sự, đã được Hiến pháp và pháp luật của nhà nước ta ghi nhận: Không ai bị coi là có tội và phải chịu hình phạt khi chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.
Bên cạnh đó theo quy định mới, vị trí của người bào chữa được đặt ngang hàng và đối diện với vị trí của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân giữ quyền công tố. Điều này muốn khẳng định sự bình đẳng giữa hai thành phần này trong phiên tòa. Đó là những thay đổi có tính biểu tượng, thể hiện rõ quan điểm từng bước chuyển phiên tòa hình sự từ mô hình thẩm vấn sang mô hình tranh tụng.
Tuy nhiên, chỉ thay vành móng ngựa bằng bục khai báo, sắp xếp lại vị trí của luật sư và các thành phần tham gia phiên tòa thôi, chưa đủ. Người dân mong chờ một sự đổi mới có tính đột phá về nội dung và phương thức xét xử, đảm bảo nghiêm minh và công minh, không làm oan người ngay, không bỏ sót tội phạm. Nếu bỏ vành móng ngựa mà vẫn giữ “án bỏ túi”, sắp xếp ngang hàng mà cản trở hay hạn chế luật sư tranh luận, thì mọi sự thay đổi về hình thức nói trên cũng trở nên vô nghĩa, thậm chí phản tác dụng. Hơn ở đâu hết, ngay chốn pháp đình cần có sự thống nhất tuyệt đối giữa hình thức và nội dung, giữa nói và làm.
Người dân đã ghi nhận, đang hy vọng, xin đừng để họ mất niềm tin.
Phạm Xuân Cần
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang