Thủy điện: Mối lo kéo dài

11/09/18 14:58
LDNA+
Câu chuyện thủy điện lợi và hại luôn là vấn đề được tranh luận trong nhiều năm nay. Thủy điện mang lại hiệu quả trong vấn đề an ninh năng lượng thì ai cũng biết. Thế nhưng đằng sau đó là những vấn đề liên quan đến môi sinh, môi trường và cả đời sống của người dân bị ảnh hưởng bởi thủy điện buộc phải di dời…
Nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh
Trên địa bàn tỉnh hiện nay có đến 47 dự án thủy điện được đưa vào quy hoạch, với tổng công suất 1.407,1 MW. Trong số này, đã có 32 dự án được các cấp thẩm quyền phê duyệt. Tính đến nay có 13 dự án đã vận hành phát điện; 2 dự án đang chạy thử chuẩn bị vận hành; 9 dự án đang triển khai thi công. Ngoài ra có 5 dự án đã có chủ trương đầu tư nhưng chưa triển khai; 3 dự án đã có trong quy hoạch được phê duyệt nhưng chưa có chủ trương đầu tư và có 5 dự án đang nghiên cứu, đề xuất bổ sung quy hoạch.

Đập ngăn của thủy điện Nậm Nơn - Ảnh: Tiến Đông

Theo thống kê, hiện nay toàn tỉnh có 21 dự án thủy điện đã thuê 890.21 ha đất để xây dựng các hạng mục công trình. Chưa kể số diện tích rất lớn lên đến hàng nghìn héc ta đất bị ảnh hưởng bởi lòng hồ thủy điện. Có 3 thủy điện lớn là Bản Vẽ, Hủa Na và Khe Bố đã phải di dời tái định cư cho 4.969 hộ dân. Việc phải di dời số lượng lớn hộ dân, trong đó có di dời từ Tương Dương về Thanh Chương cách xa 200km đã tác động không nhỏ đến đời sống của người dân. Đáng kể nhất là đối với dự án thủy điện Bản Vẽ, đời sống nhân dân sau TĐC còn gặp rất nhiều khó khăn, một số nơi ở mới không bằng nơi ở cũ; nhà ở TĐC thì xuống cấp, thiếu đất sản xuất nên một bộ phận nhân dân chuyển về nơi ở cũ gây khó khăn cho việc quản lý dân cư. Trong số 3.022 hộ phải di dời của dự án thủy điện Bản Vẽ, đến nay còn 86 hộ với 311 nhân khẩu chưa chịu di dời và đang sống trong vùng lòng hồ. Bên cạnh đó, hiện nay việc cấp giấy CNQSDĐ cho người dân TĐC thủy điện Bản Vẽ vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, hiện còn 235 hộ dân TĐC tại huyện Thanh Chương và 133 hộ TĐC ở huyện Tương Dương chưa được cấp giấy CNQSDĐ.

Đối với dự án thủy điện Hủa Na, do chỉ di dân TĐC ngay trên địa bàn huyện Quế Phong nên áp lực của việc tái định cư không lớn, tuy nhiên việc giao đất sản xuất, đặc biệt là đất sản xuất lúa nước cho người dân hiện nay đang còn nhiều bất cập. Trong số 878 hộ di dân vào các điểm TĐC tập trung thì còn hàng trăm hộ dân chưa được giao đất lúa nước để sản xuất. Chính điều này đã ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân và cả đến trật tự xã hội trên địa bàn huyện Quế Phong...
Ngoài những bất cập liên quan đến việc ở, đất sản xuất của người dân, dự án thủy điện Bản Vẽ vẫn còn 3/43 tuyến đường giao thông nội đồng ở khu TĐC trên địa bàn huyện Thanh Chương chưa được triển khai. Chưa kể nhiều hạng mục như hệ thống cấp nước, nhà vệ sinh, nhà cộng đồng, đường sá đi lại tại các điểm TĐC của những dự án thủy điện lớn đều bị xuống cấp, hư hỏng.
Ông Lê Văn Giáp - Chủ tịch UBND huyện Quế Phong cho rằng: Hiện nay khó khăn nhất của địa phương sau khi xây dựng thủy điện Hủa Na là việc bố trí đất sản xuất cho người dân. Tại một số điểm, dù đã giao đất thực địa nhưng trong quá trình rà soát lại có rừng tự nhiên, buộc phải giữ rừng, nên phải điều chỉnh; một số điểm còn thiếu gạo nhưng chưa được cấp kinh phí để cấp gạo cho người dân...
Ông Hoàng Văn Tám - Giám đốc Sở Công thương cho rằng: Quy hoạch thủy điện của tỉnh được tiến hành theo từng lưu vực sông, bao gồm quy hoạch bậc thang thủy điện, quy hoạch thủy điện nhỏ. Việc quy hoạch luôn được tuân thủ theo quy định của Bộ Công Thương.
 
Trên xả, dưới dâng
Thời gian gần đây, một trong những vấn đề khiến dư luận quan tâm nhất là việc thủy điện xả lũ gây ngập lụt và gây sạt lở. Tại xã Lượng Minh (Tương Dương), gần đây đã xảy ra tình trạng sạt lở nhà dân nằm bên Tỉnh lộ 543B. Đây là những hộ dân nằm bên dòng sông Nậm Nơn, đoạn giữa khu vực cửa xả của thủy điện Bản Vẽ và đập dâng của thủy điện Nậm Nơn, thuộc các bản Lả (26 hộ) và bản Minh Phương (8 hộ). Trước sự an toàn của người dân, UBND huyện Tương Dương đã buộc phải di dời khẩn cấp 34 hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm, đến sống tại nhà người quen, tại các lán trại.
Gia đình anh La Văn Dương trú tại bản Lả có 3 nhân khẩu, hiện đã di dời lên điểm an toàn cho biết: Gia đình anh đang phải thuê đất của người khác để dựng nhà tạm. Mong muốn của gia đình anh là sớm được bố trí đất tái định cư để làm nhà, vì ở tạm rất phức tạp, mọi sinh hoạt đều khó khăn, mưa xuống là nước tràn vào nhà. Gia đình chị Vi Thị Lương cũng trú tại bản Lả với 5 nhân khẩu, hiện cũng đang phải dựng lán tạm trên đất mượn để ở. Từ ngày 30/7 gia đình chị đã phải di chuyển khỏi nhà cũ vì bị nứt. Bây giờ gia đình chị chỉ mong sớm có đất mà dựng nhà mới.

Anh La Văn Dương phải dựng nhà tạm trên đất thuê để ở

Ông Vi Đình Phúc - Chủ tịch UBND xã Lượng Minh cho biết: Huyện đã về khảo sát và xác định được địa điểm để xây dựng khu TĐC cho người dân tại khu vực phía sau Trường THCS Lượng Minh. Hiện nay hầu hết người dân đang ở tạm, nhà cũ thì đang tháo ra để đó. Mong muốn của người dân cũng như chính quyền địa phương là khu TĐC được xây dựng càng sớm càng tốt để khỏi phải di chuyển nhiều lần. Ông Phúc cũng cho rằng, việc sạt lở nhà dân dọc bên đường Tỉnh lộ 543B bắt đầu xảy ra từ khi thủy điện Nậm Nơn tích nước vào khoảng năm 2015.
Ngày 31/7/2018, UBND tỉnh đã có Quyết định 3297/QĐ-UBND cho phép lập dự án đầu tư xây dựng công trình di dời khẩn cấp 34 hộ dân ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở đất tại xã Lượng Minh. Dự kiến tổng mức đầu tư của dự án này khoảng 15 tỷ đồng, tuy nhiên đến nay dự án này vẫn chưa được thực hiện. Ông Kha Văn Ót - Phó Chủ tịch UBND huyện Tương Dương cho biết: Huyện đã lựa chọn được địa điểm để xây dựng điểm tái định cư cho 34 hộ dân. Dự kiến điểm TĐC có diện tích 39.895m2, hiện nay huyện cũng đang tiến hành xây dựng quy hoạch chi tiết. Vấn đề quan trọng nhất là cần nguồn kinh phí để thực hiện.
Liên quan đến vấn đề sạt lở của các hộ dân tại khu vực xã Lượng Minh, ông Đào Duy Tân - Tổng Giám đốc Công ty CP Tổng công ty Phát triển năng lượng Nghệ An, đơn vị chủ quản của Nhà máy thủy điện Nậm Nơn trả lời rằng: Phía đơn vị đã chi trả 2,5 tỷ đồng để hỗ trợ cho người dân di dời theo yêu cầu từ UBND tỉnh, thay cho việc công ty không phải xây dựng điểm tái định cư.
Còn ông Tạ Hữu Hùng - Phó Giám đốc Công ty thủy điện Bản Vẽ thì cho biết: Nhà máy thủy điện Bản Vẽ đã làm tốt nhiệm vụ cắt lũ trong những đợt lũ vừa qua. Thời gian gần đây nhà máy phải xả lũ với lưu lượng lớn đỉnh điểm lên đến trên 4.000m3/s, là do lũ từ Lào đổ về lớn buộc phải xả lũ. Riêng vấn đề sạt lở của các hộ dân tại xã Lượng Minh, ông Hùng cũng cho rằng việc thủy điện Bản Vẽ xả lũ không ảnh hưởng đến việc sạt lở của người dân. Sau đợt lũ do ảnh hưởng của cơn bão số 3, cán bộ công nhân viên nhà máy cũng đã trích quỹ hỗ trợ các địa phương 100 triệu đồng. Còn việc hỗ trợ tỉnh để xây dựng điểm tái định cư phải do lãnh đạo Tập đoàn quyết định.
Tiến Đông
Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

tối thiểu 10 chữ tiếng Việt có dấu không chứa liên kết

Tin cùng chuyên mục
Tin Mới Nhất
lên đầu trang